ตรวจไขมันในเลือด: 4 ค่าที่ต้องรู้ ต้องงดอาหารไหม และค่าไหนควรกังวล

ตรวจไขมันในเลือดวัดอะไรบ้าง

การตรวจไขมันในเลือด (Lipid profile) วัดสี่ค่า ได้แก่ คอเลสเตอรอลรวม ไตรกลีเซอไรด์ HDL ซึ่งมักเรียกว่าไขมันดี และ LDL ซึ่งมักเรียกว่าไขมันเลว หลายแล็บพิมพ์ non-HDL เพิ่ม ซึ่งคือคอเลสเตอรอลรวมลบ HDL เป็นการคำนวณจากหลอดเดียวกัน ไม่ใช่การตรวจเพิ่ม ลองนึกภาพ LDL เป็นรถขนส่งที่บางคันทิ้งสินค้าไว้ตามผนังหลอดเลือด ส่วน HDL เป็นรถเก็บกลับ

สี่ค่านี้ไม่ได้อ่านแบบเดียวกันทั้งหมด ไตรกลีเซอไรด์และ HDL ทำตัวเหมือนผลแล็บทั่วไป แต่ LDL มักไม่ใช่ เพราะถูกเทียบกับเป้าหมายที่ขึ้นกับตัวคุณ ไม่ใช่ขึ้นกับแล็บ ถ้าคุณเป็นผู้ประกันตน ชุดตรวจสุขภาพของประกันสังคมครอบคลุมเพียงคอเลสเตอรอลรวมกับ HDL ไตรกลีเซอไรด์และ LDL ต้องสั่งตรวจเพิ่ม

ค่าที่เป็นเป้าหมาย ไม่ใช่ช่วงปกติ

คอเลสเตอรอลรวม HDL และไตรกลีเซอไรด์รายงานเทียบกับช่วงค่าอ้างอิง ส่วน LDL รายงานเทียบกับเป้าหมาย และเป้าหมายขึ้นกับความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดของคุณ โรงพยาบาลในไทยมักบอกว่า LDL ควรต่ำกว่า 130 mg/dL สำหรับคนทั่วไป แต่ถ้ามีเบาหวาน โรคหัวใจ เคยทำบอลลูนหรือบายพาส หรือสูบบุหรี่ อาจต้องคุมให้ต่ำกว่านั้น

นี่คือเหตุผลที่คนสองคนอาจมี LDL เท่ากัน คนหนึ่งมีเครื่องหมาย อีกคนไม่มี และใบผลทั้งสองก็ถูกต้อง คนที่เคยหัวใจวายกับคนที่ไม่มีปัจจัยเสี่ยงเลยถูกวัดเทียบกับเป้าหมายคนละแบบ ซึ่งแพทย์เป็นผู้กำหนด ไม่ใช่เครื่องตรวจ

ข้อมูลของคนไทยเองก็น่าสนใจ จากการสำรวจ NHES ครั้งที่ 6 ค่ากลางของ LDL ในผู้ใหญ่ไทยที่ไม่ได้ใช้ยาลดไขมันอยู่ที่ 126 mg/dL ในผู้ชาย และ 131 mg/dL ในผู้หญิง ผู้วิจัยชี้ว่าระดับนี้สูงเมื่อเทียบกับประชากรอื่น ถ้าใบผลของคุณพิมพ์ช่วงไว้สำหรับ LDL ให้ถือว่าเป็นค่าตั้งต้นของแล็บ ไม่ใช่เป้าหมายของคุณ

ตรวจไขมันในเลือด ต้องงดอาหารไหม

ในทางวิชาการ ส่วนใหญ่ไม่จำเป็น ตั้งแต่ปี 2559 (ค.ศ. 2016) สมาคมหลอดเลือดแดงแข็งแห่งยุโรปและสหพันธ์เคมีคลินิกแห่งยุโรปแนะนำให้ใช้ตัวอย่างที่ไม่ต้องอดอาหารเป็นค่าเริ่มต้น และแนวทางคอเลสเตอรอลของสหรัฐอเมริกาปี 2018 ยอมรับทั้งแบบอดและไม่อดอาหารสำหรับการคัดกรอง

เหตุผลคือขนาดของความต่าง หลังอาหารปกติ ค่าเฉลี่ยที่เปลี่ยนมากที่สุดคือไตรกลีเซอไรด์เพิ่มราว 26 mg/dL และคอเลสเตอรอลรวมกับ LDL ลดราว 8 mg/dL ขณะที่ HDL และไลโปโปรตีน(เอ) ไม่เปลี่ยน ค่าแบบอดและไม่อดอาหารทำนายโรคหัวใจได้ดีพอกัน

แต่ในทางปฏิบัติในไทย แล็บและโรงพยาบาลส่วนใหญ่ยังให้งดอาหาร 8–12 ชั่วโมง ดื่มน้ำเปล่าได้ และบางแห่งให้งดแอลกอฮอล์ราวหนึ่งวันก่อนตรวจ คำแนะนำของสถานที่ที่คุณไปตรวจคือสิ่งที่ใช้กับตัวอย่างของคุณ การตรวจซ้ำแบบอดอาหารจะพิจารณาเมื่อไตรกลีเซอไรด์แบบไม่อดอาหารสูงเกิน 440 mg/dL

ค่าแต่ละตัวสัมพันธ์กันอย่างไร

ไตรกลีเซอไรด์คือค่าที่ได้รับผลมากที่สุดจากสิ่งที่คุณทำเมื่อวาน มื้ออาหารทำให้สูงขึ้น และแอลกอฮอล์เมื่อคืนก่อนก็เช่นกัน ไตรกลีเซอไรด์ที่สูงเพียงครั้งเดียวในตัวอย่างที่ไม่ได้อดอาหาร จึงมักไม่ได้มีความหมายอย่างที่เห็น

HDL เปลี่ยนช้าและไม่ถูกรบกวนจากมื้ออาหาร แต่เป็นค่าที่เห็นผลของบุหรี่ ในการศึกษาที่แบ่งกลุ่มตามปริมาณการสูบบุหรี่ ผู้สูบมีคอเลสเตอรอลรวม ไตรกลีเซอไรด์ และ LDL สูงกว่า และ HDL ต่ำกว่า และผู้ที่สูบมากมีรูปแบบนี้ชัดที่สุด

non-HDL ที่พิมพ์ในหลายใบผล รวมคอเลสเตอรอลทั้งหมดที่อยู่ในอนุภาคซึ่งสะสมในผนังหลอดเลือดได้ ฉันทามติของยุโรปแนะนำให้ทำเครื่องหมายเมื่อค่าแบบไม่อดอาหารตั้งแต่ 150 mg/dL ขึ้นไป

ทำไมเครื่องหมายผิดปกติต่างกันในแต่ละใบผล

เครื่องหมายข้างค่าไขมันขึ้นกับจุดตัดที่แล็บเลือกใช้ ไม่ได้มีค่าปกติสากลเพียงค่าเดียว ฉันทามติของยุโรปแนะนำให้ทำเครื่องหมายในตัวอย่างที่ไม่ได้อดอาหาร เมื่อไตรกลีเซอไรด์ตั้งแต่ 175 mg/dL คอเลสเตอรอลรวมตั้งแต่ 190 LDL ตั้งแต่ 115 และ HDL ไม่เกิน 40 ส่วนไตรกลีเซอไรด์ขณะอดอาหารเริ่มที่ 150 โรงพยาบาลในไทยมักใช้คอเลสเตอรอลรวมต่ำกว่า 200 และไตรกลีเซอไรด์ต่ำกว่า 150 แล็บอื่นพิมพ์ตัวเลขอื่น ผลเดียวกันจึงอาจมีเครื่องหมายในใบหนึ่ง และไม่มีในอีกใบ

จุดตัดเหล่านี้บอกระดับที่น่าพึงปรารถนาในระดับประชากร ไม่ใช่การวินิจฉัย ฉันทามติเดียวกันชี้ว่า LDL ที่สูงกว่า 190 mg/dL อาจเป็นสัญญาณของภาวะไขมันสูงทางพันธุกรรม ประวัติครอบครัวจึงควรอยู่ในบทสนทนากับแพทย์ด้วย

ผลไขมันแบบไหนควรกังวล

มีตัวเลขไม่กี่ตัวที่สำคัญในตัวเอง ไม่ว่าความเสี่ยงด้านอื่นจะเป็นอย่างไร ตัวเลขเหล่านี้ควรคุยกับแพทย์โดยตรง แทนที่จะรอการตรวจครั้งหน้า

ผลตรวจไขมันไม่ได้บอกอะไร

ผลตรวจไขมันไม่ได้วัดสภาพหลอดเลือดของคุณ มันวัดสารที่ค่อย ๆ มีส่วนทำให้หลอดเลือดเปลี่ยนไปในเวลาหลายปี ผลครั้งเดียวคือจุดเดียวบนเส้น ซึ่งจะมีความหมายเมื่อมีหลายจุด

และไม่ได้บอกความเสี่ยงหัวใจส่วนที่เหลือ ความดันโลหิต บุหรี่ เบาหวาน ประวัติครอบครัว และอายุ ล้วนมีน้ำหนักที่ค่าไขมันแสดงไม่ได้ นี่คือเหตุผลที่เป้าหมาย LDL เป็นเรื่องเฉพาะตัว

ควรตรวจบ่อยแค่ไหน และราคาเท่าไร

ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคของสหรัฐอเมริกาแนะนำให้ผู้ใหญ่สุขภาพดีส่วนใหญ่ตรวจคอเลสเตอรอลทุก 4 ถึง 6 ปี ถ้าคุณกำลังรักษาอยู่หรือมีปัจจัยเสี่ยงอื่น แพทย์จะกำหนดจังหวะต่างออกไป การตรวจที่แล็บเดิมทำให้ดูแนวโน้มได้ง่ายขึ้น

ถ้าจ่ายเอง ราคาตรวจไขมันสี่รายการในแล็บเอกชนที่สำรวจวันที่ 11 ตุลาคม 2569 อยู่ที่ราว 314 ถึง 495 บาทบนเว็บไซต์เปรียบเทียบราคา และ 450 บาทที่คลินิกเทคนิคการแพทย์แห่งหนึ่ง ดูภาพรวมของค่าตรวจเลือดและสิทธิการรักษาได้อีกหน้าหนึ่ง