ตรวจเลือด ราคาเท่าไหร่
ช่องว่างของราคากว้างกว่าที่หลายคนคิด ฝั่งหนึ่งคือการตรวจตามสิทธิของรัฐ ซึ่งรายการที่อยู่ในสิทธิประโยชน์ไม่ต้องจ่ายเงิน อีกฝั่งคือการจ่ายเอง ตัวอย่างจากราคาที่เผยแพร่และตรวจสอบเมื่อ 11 ตุลาคม 2569 แพ็กเกจตรวจสุขภาพพื้นฐานของแล็บเอกชนแห่งหนึ่งในกรุงเทพฯ ราคา 2,500 บาท โดยรวมความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด (CBC) น้ำตาลในเลือด น้ำตาลสะสม ไขมันในเลือด การทำงานของตับและไต กรดยูริก และตรวจปัสสาวะ ส่วนโรงพยาบาลเอกชนอีกแห่งประกาศโปรแกรมพื้นฐาน 14 รายการที่ 1,590 บาท ไปจนถึงโปรแกรมสำหรับผู้หญิงอายุ 40–50 ปีที่ 12,900 บาท
คำตอบที่ตรงที่สุดจึงขึ้นอยู่กับสามเรื่อง ใครเป็นคนสั่งตรวจ เป็นตัวกำหนดว่าสิทธิของคุณจะเข้ามาเกี่ยวหรือไม่ มีกี่รายการในใบสั่ง เป็นตัวกำหนดยอดรวม เพราะคิดเงินทีละรายการ ไม่ใช่ตามชื่อแพ็กเกจที่หัวกระดาษ และตรวจที่ไหน เพราะโรงพยาบาลและแล็บแต่ละแห่งตั้งราคาเอง รายการเดียวกันอย่างไขมันในเลือด จึงมีราคาไม่เท่ากันในแต่ละที่
ตรวจเลือดด้วยสิทธิบัตรทอง
ระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า (บัตรทอง) ออกแบบให้ผู้มีสิทธิไม่ต้องจ่ายเงินเพิ่ม ณ จุดรับบริการ งานวิจัยจากข้อมูลสำรวจครัวเรือนทั่วประเทศพบว่า สัดส่วนครัวเรือนที่มีรายจ่ายสุขภาพสูงจนเป็นภาระหนัก (เกิน 10% ของรายจ่ายครัวเรือน) ลดลงจาก 6.0% ในปี 2539 เหลือ 2% ในปี 2558 หลังมีหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า และระบบนี้ใช้เงินภาษีเป็นแหล่งทุนหลัก
สำหรับการตรวจเลือด เส้นทางหลักคือหน่วยบริการที่คุณลงทะเบียนไว้ แพทย์ประเมินอาการแล้วสั่งตรวจตามความจำเป็น ตั้งแต่ปี 2566 สปสช. ร่วมกับสภาเทคนิคการแพทย์ เปิดให้ผู้ป่วยโรคเรื้อรังสิทธิบัตรทองที่มีใบสั่งตรวจจากหน่วยบริการ ไปเจาะเลือดที่คลินิกเทคนิคการแพทย์ที่ร่วมโครงการได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ครอบคลุม 22 รายการใน 9 หมวด เช่น ความเข้มข้นของเลือด น้ำตาล น้ำตาลสะสม ไขมัน การทำงานของตับและไต กรดยูริก และไวรัสตับอักเสบบี
มีบริการส่งเสริมสุขภาพ 2 รายการที่คนไทยทุกสิทธิใช้ได้ที่คลินิกเทคนิคการแพทย์ที่ร่วมโครงการโดยไม่ต้องมีใบสั่ง คือการตรวจปัสสาวะเมื่อสงสัยว่าตั้งครรภ์ และการตรวจหาเลือดแฝงในอุจจาระเพื่อคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่ในคนอายุ 50–70 ปี ทุก 2 ปี นอกเหนือจากนี้ การไปตรวจเลือดเองที่แล็บโดยไม่ผ่านหน่วยบริการ มักต้องจ่ายเอง
- มีอาการหรือโรคประจำตัวเริ่มที่หน่วยบริการที่คุณลงทะเบียนไว้ แพทย์จะเลือกรายการตรวจที่จำเป็น ซึ่งอยู่ในสิทธิประโยชน์
- โรคเรื้อรังที่ต้องเจาะเลือดตามนัดถามหน่วยบริการว่ามีคลินิกเทคนิคการแพทย์ในเครือข่ายใกล้บ้านไหม ใช้ใบสั่งตรวจกับบัตรประชาชนไปเจาะเลือดได้
- คัดกรองบางรายการตรวจปัสสาวะเมื่อสงสัยตั้งครรภ์ และตรวจเลือดแฝงในอุจจาระ (อายุ 50–70 ปี) ทำได้ที่คลินิกที่ร่วมโครงการโดยไม่ต้องมีใบสั่ง
- อยากตรวจเองโดยไม่มีใบสั่งส่วนใหญ่อยู่นอกสิทธิ ต้องจ่ายตามราคาของแล็บหรือโรงพยาบาล ถามราคาทีละรายการก่อนเจาะ
ตรวจสุขภาพประกันสังคม ตรวจอะไรได้บ้าง
ผู้ประกันตนมาตรา 33 และมาตรา 39 มีสิทธิตรวจสุขภาพ 14 รายการ ที่โรงพยาบาลซึ่งเข้าร่วมโครงการกับสำนักงานประกันสังคม โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย และสำนักงานประกันสังคมยังประชาสัมพันธ์สิทธินี้อยู่ในปี 2569 รายการตรวจขึ้นกับอายุ ตามตารางที่สำนักงานประกันสังคมเผยแพร่ไว้
ตั้งแต่ 1 เมษายน 2567 สำนักงานประกันสังคมและ สปสช. รวมชุดสิทธิทั้งสองเข้าด้วยกัน ผู้ประกันตนอายุ 35 ปีขึ้นไปตรวจได้ปีละ 1 ครั้ง ทั้งไขมันในเลือด น้ำตาลในเลือด การทำงานของไต (Cr และ eGFR) CBC และปัสสาวะ ตอนเริ่มโครงการมีสถานพยาบาลเข้าร่วม 213 แห่ง เป็นของรัฐ 165 แห่ง และเอกชน 48 แห่ง ความถี่จริงในตารางด้านล่างจึงอาจถี่ขึ้นสำหรับคนอายุ 35 ปีขึ้นไป ถามโรงพยาบาลที่จะไปตรวจว่าใช้เกณฑ์ใด
| รายการตรวจเลือด | อายุ | ความถี่ (ตารางของสำนักงานประกันสังคม พ.ศ. 2562) |
|---|---|---|
| ความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด (CBC) | 18–54 ปี / 55–70 ปี | 1 ครั้ง / ปีละ 1 ครั้ง |
| น้ำตาลในเลือด (FBS) | 35–54 ปี / 55 ปีขึ้นไป | ทุก 3 ปี / ปีละ 1 ครั้ง |
| การทำงานของไต (Cr) | 55 ปีขึ้นไป | ปีละ 1 ครั้ง |
| ไขมันในเลือด (Total และ HDL Cholesterol) | 20 ปีขึ้นไป | ทุก 5 ปี |
| ไวรัสตับอักเสบบี (HBsAg) | ผู้ที่เกิดก่อน พ.ศ. 2535 | 1 ครั้ง |
สิทธิข้าราชการ และโรงพยาบาลรัฐแบบจ่ายเอง
ข้าราชการและครอบครัวใช้สวัสดิการรักษาพยาบาลของกรมบัญชีกลาง เมื่อแพทย์สั่งตรวจเพื่อการรักษา สามารถใช้ระบบเบิกจ่ายตรงในโรงพยาบาลรัฐได้ แต่การตรวจสุขภาพประจำปีเป็นคนละเรื่อง โรงพยาบาลรามาธิบดีแจ้งว่าการตรวจสุขภาพประจำปีใช้ระบบเบิกจ่ายตรงไม่ได้ ต้องจ่ายก่อนแล้วนำใบเสร็จไปวางเบิกที่ต้นสังกัด
ถ้าคุณไม่ใช้สิทธิใดเลย โรงพยาบาลรัฐก็รับตรวจแบบจ่ายเองได้ แต่แต่ละแห่งตั้งราคาเอง ทางที่ดีคือขอราคาทีละรายการจากใบสั่งตรวจก่อนจ่ายเงิน
แพ็กเกจตรวจสุขภาพ คุ้มไหม
การตรวจเลือดแบบครบชุดไม่ใช่สินค้ามาตรฐาน จึงไม่มีราคามาตรฐาน ยอดเงินคือผลรวมของรายการที่ตรวจจริง แพ็กเกจพื้นฐาน 2,500 บาทที่ยกตัวอย่างข้างต้นมีตั้งแต่ CBC ไปจนถึงค่าเอนไซม์หัวใจ (hs Troponin I) ส่วนโปรแกรมราคาสูงขึ้นมักเพิ่มการตรวจอื่น เช่น อัลตราซาวด์ช่องท้อง คลื่นไฟฟ้าหัวใจ หรือแมมโมแกรม
รายการที่เพิ่มเข้ามาโดยไม่มีคำถามรองรับ มีต้นทุนมากกว่าเงิน การวิเคราะห์แพ็กเกจตรวจสุขภาพที่ขายตรงถึงผู้บริโภค 76 ชุดในสหรัฐอเมริกาและยุโรป ปี 2026 พบว่า 58% ของรายการตรวจมีประโยชน์น้อย หรือมีแนวโน้มทำให้ต้องตรวจซ้ำโดยไม่จำเป็น และแพ็กเกจใหญ่ที่สุดคาดว่าจะให้สัญญาณเตือนผิดเกือบ 10 ครั้งต่อผู้ซื้อที่สุขภาพดีหนึ่งคน
ข้อมูลจากการทดลองก็ไปในทางเดียวกัน การทบทวนของ Cochrane ที่รวม 17 การทดลองแบบสุ่ม พบว่าการตรวจสุขภาพทั่วไปในผู้ใหญ่แทบไม่มีผลต่อการเสียชีวิตโดยรวมหรือจากมะเร็ง หลักฐานนี้เป็นเรื่องการคัดกรองคนที่ไม่มีอาการ ไม่ได้หมายความว่าการตรวจที่แพทย์สั่งเพราะมีเหตุผล การติดตามโรคที่เป็นอยู่ หรือการหาสาเหตุของอาการ ไม่มีประโยชน์
ต้องตรวจเลือดทุกปีไหม ไม่จำเป็นต้องเป็นกฎสำหรับทุกคน รายการที่ควรตรวจซ้ำและความถี่ขึ้นกับอายุ ความเสี่ยง และโรคที่กำลังติดตาม ตารางสิทธิประกันสังคมข้างต้นก็แบ่งความถี่ตามอายุด้วยเหตุผลเดียวกัน
ถามราคาก่อนเจาะเลือด
คุณถามราคาที่เคาน์เตอร์ก่อนเจาะเลือดได้ และควรถาม ใบสั่งตรวจมีข้อมูลครบแล้วที่จะตอบคำถาม การถามไม่กี่นาทีอาจเปลี่ยนยอดเงินได้มากกว่าการตัดสินใจใด ๆ หลังเจาะเลือดไปแล้ว อย่าลืมถามด้วยว่าต้องงดอาหารก่อนเจาะเลือดหรือไม่ เพราะถ้าเตรียมตัวไม่ถูก อาจต้องกลับมาเจาะใหม่
- ขอรายการที่จะตรวจขอดูชื่อรายการตรวจทั้งหมดในใบสั่งหรือในแพ็กเกจ ชื่อแพ็กเกจไม่ได้บอกว่ามีรายการอะไรบ้าง
- ถามสองคำถามรายการไหนอยู่ในสิทธิของคุณ และส่วนที่เหลือต้องจ่ายเท่าไหร่ เจ้าหน้าที่ตอบได้จากใบสั่งตรวจ
- ขอราคาทีละรายการถ้าจ่ายเอง ให้ขอราคาแยกรายการ แล้วเปรียบเทียบรายการเดียวกันระหว่างแล็บ ไม่ใช่เปรียบเทียบชื่อแพ็กเกจ
- ตัดรายการก่อนจ่ายถ้ายอดสูงเกินไป ถามแพทย์ผู้สั่งว่ารายการไหนจำเป็นจริง บางรายการอาจรอได้ มีเพียงแพทย์ผู้สั่งที่ตอบได้
ถ้าค่าใช้จ่ายสูงกว่าที่คาดไว้
ขอใบเสร็จที่แจกแจงรายการ แล้วเทียบกับราคาที่ได้รับแจ้งก่อนตรวจทีละบรรทัด รายการที่คุณไม่รู้จักเป็นคำถามที่ถามฝ่ายการเงินของสถานพยาบาลได้
ถ้าคุณคิดว่าควรได้ตรวจตามสิทธิแต่ถูกเรียกเก็บเงิน สอบถามได้ที่สายด่วน สปสช. 1330 สำหรับสิทธิบัตรทอง และสายด่วนประกันสังคม 1506 สำหรับผู้ประกันตน ประกันสังคมระบุว่าเมื่อโรงพยาบาลตามสิทธิส่งตัวคุณไปรักษาที่อื่น โรงพยาบาลนั้นเป็นผู้รับผิดชอบค่าใช้จ่าย ส่วนเรื่องใบส่งตัวและอายุการใช้งาน มีรายละเอียดแยกไว้อีกหน้า
เมื่อได้ผลมาแล้ว ค่าที่อยู่นอกช่วงอ้างอิงเล็กน้อยไม่ได้แปลว่าเงินที่จ่ายไปบอกข่าวร้ายเสมอไป อ่านต่อได้ที่ค่าที่อยู่นอกช่วงอ้างอิง