ຄ່າໝາກໄຂ່ຫຼັງ ສູງ ຫຼື ຕ່ຳ: ເປັນຫຍັງຜົນຄັ້ງດຽວຍັງບໍ່ແມ່ນພະຍາດໄຕຊຳເຮື້ອ

ຄ່າໝາກໄຂ່ຫຼັງໃນໃບຜົນກວດມີຫຍັງແດ່

ຊຸດກວດທີ່ຄົນລາວເອີ້ນວ່າ “ຄ່າໝາກໄຂ່ຫຼັງ” ຫຼື “ຄ່າໄຕ” ມັກມີ Creatinine ແລະ BUN ຫຼື ຢູເຣຍ ພ້ອມ eGFR ເຊິ່ງແມ່ນອັດຕາການກັ່ນຕອງຂອງໝາກໄຂ່ຫຼັງທີ່ຄິດໄລ່ຈາກ Creatinine ບາງບ່ອນເພີ່ມເກືອແຮ່ທີ່ໝາກໄຂ່ຫຼັງຊ່ວຍຮັກສາສົມດຸນ ໄດ້ແກ່ ໂຊດຽມ ໂປແຕດຊຽມ ຄລໍໄຣ ແລະ ໄບຄາບອນເນດ ແລະ ບາງບ່ອນເພີ່ມອາຊິດຢູຣິກ ລາຍການແທ້ຕ່າງກັນໄປຕາມໂຮງໝໍ ແລະ ແພັກເກັດກວດ ຈຶ່ງຄວນເບິ່ງແຖວທີ່ພິມຢູ່ໃນໃບຜົນກວດຂອງທ່ານເອງ

ແຖວເຫຼົ່ານີ້ຕ້ອງອ່ານເປັນຊຸດ ບໍ່ແມ່ນເທື່ອລະແຖວ Creatinine ແລະ eGFR ບອກເລື່ອງການກັ່ນຕອງ BUN ອ່ານທຽບກັບ Creatinine ສ່ວນເກືອແຮ່ບອກເລື່ອງສົມດຸນທີ່ໝາກໄຂ່ຫຼັງດູແລ Creatinine ແມ່ນສິ່ງເສດເຫຼືອ eGFR ແມ່ນຕົວເລກຄາດຄະເນທີ່ຄິດໄລ່ຈາກມັນ ແລະ ທັງສອງຄ່າບໍ່ແມ່ນການບົ່ງມະຕິເມື່ອເບິ່ງຈາກມື້ດຽວ

Creatinine ສະທ້ອນກ້າມຊີ້ນພໍໆກັບໝາກໄຂ່ຫຼັງ

Creatinine ແມ່ນສິ່ງເສດເຫຼືອຈາກກ້າມຊີ້ນ ແລະ ໝາກໄຂ່ຫຼັງເປັນຜູ້ຂັບອອກ ລະດັບໃນເລືອດຈຶ່ງຂຶ້ນກັບສອງເລື່ອງ ຄື ໝາກໄຂ່ຫຼັງຂັບອອກໄດ້ດີປານໃດ ແລະ ມີກ້າມຊີ້ນຜະລິດມັນອອກມາຫຼາຍປານໃດ

ເຄິ່ງຫຼັງນີ້ອະທິບາຍຜົນທີ່ເບິ່ງຄືຂັດແຍ່ງກັນ ຊາຍໜຸ່ມທີ່ມີກ້າມຊີ້ນຫຼາຍ ກັບແມ່ຍິງສູງອາຍຸຮ່າງນ້ອຍ ທີ່ໝາກໄຂ່ຫຼັງເຮັດວຽກເທົ່າກັນ ຈະມີ Creatinine ບໍ່ເທົ່າກັນ ແນວທາງ KDIGO ລະບຸສາເຫດທີ່ພົບເລື້ອຍ ໄດ້ແກ່ ກ້າມຊີ້ນຫຼາຍ ຫຼື ໜ້ອຍຜິດປົກກະຕິ ການເພາະກາຍ ການອອກກຳລັງກາຍໜັກຫຼາຍ ອາຫານໂປຣຕີນສູງ ແລະ ອາຫານເສີມຄຣີເອທີນ ລວມທັງການກິນຜັກລ້ວນ ຫຼື ອາຫານໂປຣຕີນຕ່ຳ ເຊິ່ງລ້ວນເຮັດໃຫ້ Creatinine ປ່ຽນໄດ້ ໂດຍທີ່ໝາກໄຂ່ຫຼັງບໍ່ໄດ້ປ່ຽນ

ແມ່ນແຕ່ຄາບດຽວກໍມີຜົນ ຊີ້ນ ຫຼື ປາທີ່ປຸງສຸກໜຶ່ງຄາບ ເຮັດໃຫ້ Creatinine ເພີ່ມໄດ້ປະມານ 0.23 mg/dL ພໍທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ eGFR ຫຼຸດລົງປະມານ 20 ໜ່ວຍ ການເວັ້ນຢ່າງໜ້ອຍ 12 ຊົ່ວໂມງຫຼັງຄາບແບບນີ້ ຊ່ວຍຫຼີກລ່ຽງຜົນດັ່ງກ່າວ

ນີ້ແມ່ນເຫດຜົນທີ່ຊ່ວງຄ່າອ້າງອີງແຍກຕາມເພດ ແລະ ເຫດຜົນທີ່ Creatinine ທີ່ຊົນຂີດເທິງໃນຄົນທີ່ມີກ້າມຊີ້ນໜ້ອຍ ຄວນໄດ້ຮັບຄວາມສົນໃຈຫຼາຍກວ່າຕົວເລກດຽວກັນໃນຄົນທີ່ມີກ້າມຊີ້ນຫຼາຍ

eGFR ແມ່ນຕົວເລກທີ່ຄິດໄລ່ ບໍ່ແມ່ນຄ່າທີ່ວັດໄດ້

ອັດຕາການກັ່ນຕອງທີ່ພິມຢູ່ໃນໃບຜົນກວດບໍ່ໄດ້ວັດແທ້ ແຕ່ຄິດໄລ່ຈາກ Creatinine ຮ່ວມກັບອາຍຸ ແລະ ເພດ ດ້ວຍສົມຜົນ ຈຶ່ງມີຄວາມບໍ່ແນ່ນອນຂອງສົມຜົນຕິດມານຳ ສົມຜົນທີ່ໃຊ້ຫຼາຍທີ່ສຸດແມ່ນກຸ່ມ CKD-EPI ແລະ ໃນອາເມລິກາ ຜູ້ຊ່ຽວຊານດ້ານໝາກໄຂ່ຫຼັງແນະນຳຕັ້ງແຕ່ປີ 2021 ໃຫ້ປ່ຽນໄປໃຊ້ສົມຜົນໃໝ່ທີ່ບໍ່ມີຕົວແປເຊື້ອຊາດ ຫ້ອງວິເຄາະແຕ່ລະແຫ່ງຈຶ່ງອາດໃຊ້ສົມຜົນບໍ່ຄືກັນ

ຕົວເລກນີ້ປັບໃຫ້ເປັນຂະໜາດຮ່າງກາຍສະເລ່ຍ ບໍ່ໄດ້ເຈາະຈົງກັບຮ່າງກາຍຂອງທ່ານ ຜົນໃນທາງປະຕິບັດຄື eGFR ດີຫຼາຍສຳລັບເບິ່ງແນວໂນ້ມ ແຕ່ບໍ່ດີສຳລັບອ່ານທົດສະນິຍົມຈາກຄ່າຄັ້ງດຽວ ເມື່ອກ້າມຊີ້ນຫຼາຍ ຫຼື ໜ້ອຍຜິດປົກກະຕິ ທ່ານໝໍອາດໃຊ້ຕົວຊີ້ບອກທີສອງ ຄື cystatin C ເພື່ອຢືນຢັນ

ສອງຄ່າຈາກຫ້ອງວິເຄາະຕ່າງແຫ່ງ ຫຼື ຈາກສົມຜົນຕ່າງກັນ ຈຶ່ງທຽບກັນກົງໆບໍ່ໄດ້ ຖ້າເສັ້ນກຣາຟຂອງທ່ານໂດດໃນຊ່ວງທີ່ປ່ຽນໂຮງໝໍ ເຊັ່ນ ໄປກວດຢູ່ຝັ່ງໄທ ແລ້ວກັບມາກວດຢູ່ວຽງຈັນ ການໂດດນັ້ນອາດມາຈາກວິທີກວດ ບໍ່ແມ່ນຈາກໝາກໄຂ່ຫຼັງ

ຄ່າ eGFR ປົກກະຕິຕາມອາຍຸແມ່ນເທົ່າໃດ

eGFR ຫຼຸດລົງຕາມອາຍຸ ເຖິງແມ່ນໃນຄົນທີ່ບໍ່ມີພະຍາດໝາກໄຂ່ຫຼັງ ມູນນິທິໝາກໄຂ່ຫຼັງແຫ່ງຊາດອາເມລິກາ ໃຫ້ຄ່າສະເລ່ຍປະມານ 116 ໃນຄົນອາຍຸ 20–29 ປີ ແລະ ປະມານ 75 ໃນຄົນອາຍຸ 70 ປີຂຶ້ນໄປ eGFR 85 ໃນຄົນອາຍຸ 70 ປີ ຈຶ່ງມີຄວາມໝາຍຕ່າງຈາກຕົວເລກດຽວກັນໃນຄົນອາຍຸ 25 ປີ

ຊ່ວງຄ່າອ້າງອີງເຮັດໃຫ້ເຂົ້າໃຈຜິດໄດ້ຫຼາຍທີ່ສຸດຢູ່ບ່ອນນີ້ ແຕ່ລະຊ່ວງເຮັດໃຫ້ຄົນສຸຂະພາບດີປະມານ 1 ໃນ 20 ຄົນ ຢູ່ນອກຊ່ວງໃນການກວດຄັ້ງໜຶ່ງ ແລະ ຂີດດຽວທີ່ໃຊ້ກັບທຸກໄວ ກໍບໍ່ໄດ້ສະທ້ອນການຫຼຸດລົງຊ້າໆຕາມອາຍຸ

ຜົນຄັ້ງດຽວຍັງບໍ່ແມ່ນພະຍາດໄຕຊຳເຮື້ອ

eGFR ທີ່ຕ່ຳພຽງຄັ້ງດຽວ ແມ່ນສິ່ງທີ່ກວດພົບ ບໍ່ແມ່ນການບົ່ງມະຕິ ພະຍາດໝາກໄຂ່ຫຼັງຊຳເຮື້ອນິຍາມຈາກຄວາມຜິດປົກກະຕິທີ່ຍັງຄົງຢູ່ຢ່າງໜ້ອຍ 3 ເດືອນ ໂດຍທົ່ວໄປຄື eGFR ຕ່ຳກວ່າ 60 ຫຼື ມີອັລບູມິນໃນນ້ຳຍ່ຽວທຽບກັບຄຣີອາຕີນິນຕັ້ງແຕ່ 30 mg/g ຂຶ້ນໄປ ທີ່ຍັງພົບເມື່ອກວດຊ້ຳ ເວັ້ນແຕ່ມີຫຼັກຖານກ່ອນໜ້ານັ້ນວ່າເປັນມາດົນແລ້ວ

ຄ່າທີ່ຕ່ຳຈຶ່ງມັກຖືກກວດຊ້ຳກ່ອນຈະເຮັດຫຍັງ ແລະ ນ້ຳຍ່ຽວສຳຄັນພໍໆກັບເລືອດ ແນວທາງສາກົນແນະນຳໃຫ້ກວດທັງອັລບູມິນໃນນ້ຳຍ່ຽວ ແລະ ອັດຕາການກັ່ນຕອງ ໃນຄົນທີ່ມີຄວາມສ່ຽງ ອັລບູມິນໃນນ້ຳຍ່ຽວໃຫ້ຂໍ້ມູນທີ່ບໍ່ມີແຖວໃດໃນເລືອດບອກໄດ້

ອີກດ້ານໜຶ່ງກໍຈິງບໍ່ແພ້ກັນ ພະຍາດໝາກໄຂ່ຫຼັງໄລຍະທຳອິດພົບເລື້ອຍ ແລະ ງຽບ ເບົາຫວານ ແລະ ຄວາມດັນເລືອດສູງ ເປັນສອງສາເຫດຫຼັກ ໃນລາວ ການສຳຫຼວດລະດັບຊາດປີ 2013 ຕາມວິທີ STEPS ຂອງອົງການອະນາໄມໂລກ ພົບເບົາຫວານໃນຜູ້ໃຫຍ່ 5.7% ແຕ່ມີພຽງ 58.1% ຂອງຄົນເປັນເບົາຫວານທີ່ຮູ້ຕົວ ແລະ ມີພຽງ 14.1% ຂອງຜູ້ເຂົ້າຮ່ວມທີ່ເຄີຍຖືກວັດນ້ຳຕານໃນເລືອດ ໃນປະເທດໄທທີ່ຢູ່ໃກ້ຄຽງ ການສຶກສາ Thai SEEK ພົບພະຍາດໝາກໄຂ່ຫຼັງຊຳເຮື້ອ 17.5% ແຕ່ມີພຽງ 1.9% ທີ່ຮູ້ຕົວ ຖ້າທ່ານເປັນເບົາຫວານ ຫຼື ຄວາມດັນເລືອດສູງ ໃຫ້ຖາມວ່າການກວດໝາກໄຂ່ຫຼັງຂອງທ່ານລວມການກວດນ້ຳຍ່ຽວນຳບໍ

BUN ແລະ ຄ່າອື່ນໃນຊຸດ

BUN ສູງຂຶ້ນໄດ້ເມື່ອຮ່າງກາຍຂາດນ້ຳ ເມື່ອກິນໂປຣຕີນສູງ ແລະ ເມື່ອມີເລືອດອອກໃນທາງເດີນອາຫານ ບໍ່ແມ່ນສະເພາະເມື່ອໝາກໄຂ່ຫຼັງເຮັດວຽກຫຼຸດລົງ ຈຶ່ງຕ້ອງອ່ານຄູ່ກັບ Creatinine ບໍ່ແມ່ນອ່ານຢ່າງດຽວ ແລະ ຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງສອງຄ່າໃຫ້ຂໍ້ມູນທີ່ແຕ່ລະຄ່າບໍ່ມີ

ເກືອແຮ່ໃນຊຸດດຽວກັນບອກເລື່ອງສົມດຸນທີ່ໝາກໄຂ່ຫຼັງດູແລ ຄ່າເຫຼົ່ານີ້ປ່ຽນໄດ້ຈາກຫຼາຍສາເຫດ ລວມທັງຢາທີ່ໃຊ້ກັນທົ່ວໄປຫຼາຍຊະນິດ ເຊັ່ນ ຢາແກ້ປວດກຸ່ມ NSAIDs ແລະ ຢາຄວາມດັນບາງກຸ່ມ ແລະ ຕ້ອງອ່ານເປັນກຸ່ມເຊັ່ນກັນ

ການກວດ Creatinine ແລະ BUN ເອງໂດຍທົ່ວໄປບໍ່ຕ້ອງງົດອາຫານ ການງົດອາຫານຂຶ້ນກັບລາຍການອື່ນທີ່ເຈາະພ້ອມກັນ ເຊັ່ນ ນ້ຳຕານໃນເລືອດ ໃຫ້ເຮັດຕາມຄຳແນະນຳຂອງໂຮງໝໍທີ່ທ່ານໄປກວດ