ເລືອດຈາງ ຂາດທາດເຫຼັກ: ກວດເລືອດຫຍັງແດ່ ແລະ ແຍກຈາກພາຫະທາລັດຊີເມຍແນວໃດ

ການກວດທາດເຫຼັກແບບຄົບຊຸດມີຫຍັງແດ່

ຊຸດກວດທາດເຫຼັກ (iron study) ມັກມີສີ່ຄ່າ ຄື ທາດເຫຼັກໃນເຊຣັ່ມ (serum iron), ທຣານສເຟີຣິນ ຫຼື ຄວາມສາມາດໃນການຈັບທາດເຫຼັກທັງໝົດ (TIBC), ຄວາມອີ່ມຕົວຂອງທຣານສເຟີຣິນ ແລະ Ferritin ສາມຄ່າທຳອິດບອກວ່າມີທາດເຫຼັກໄຫຼວຽນຢູ່ເທົ່າໃດ ແລະ ລະບົບຂົນສົ່ງເຕັມປານໃດ ສ່ວນ Ferritin ບອກປະລິມານທາດເຫຼັກທີ່ເກັບສະສົມໄວ້

ຄັງສຳຮອງ ກັບທາດເຫຼັກທີ່ໄຫຼວຽນ ຕອບຄົນລະຄຳຖາມ ໃບຜົນກວດທີ່ມີແຕ່ຄ່າທາດເຫຼັກໃນເຊຣັ່ມ ຈຶ່ງແປຜົນໄດ້ຍາກ

CBC ບອກໄດ້ບໍວ່າຂາດທາດເຫຼັກ

ການກວດນັບເມັດເລືອດ (CBC) ບໍ່ໄດ້ວັດທາດເຫຼັກ ມັນສະແດງຮີໂມໂກລບິນ ແລະ ຂະໜາດຂອງເມັດເລືອດແດງ ເຊິ່ງຈະປ່ຽນກໍຕໍ່ເມື່ອຂາດທາດເຫຼັກມາດົນພໍ ຈົນກະທົບການສ້າງເມັດເລືອດແດງແລ້ວ Ferritin ຕອບຄຳຖາມເລື່ອງຄັງສຳຮອງໄດ້ແຕ່ເນີ່ນໆ ສ່ວນຊຸດກວດຄົບເພີ່ມຂໍ້ມູນດ້ານທາດເຫຼັກທີ່ໄຫຼວຽນ

ໃນລາວ ເລືອດຈາງພົບເລື້ອຍ ແຕ່ບໍ່ແມ່ນທັງໝົດມາຈາກການຂາດທາດເຫຼັກ ການສຳຫຼວດໂພຊະນາການແຫ່ງຊາດປີ 2006 ທີ່ກວດເລືອດແມ່ຍິງ 816 ຄົນ ພົບເລືອດຈາງ 37.6% ແຕ່ພົບການຂາດທາດເຫຼັກຕາມ Ferritin ພຽງປະມານ 24–26% ຜູ້ຂຽນສະຫຼຸບວ່າ ປັດໄຈອື່ນອາດສຳຄັນກວ່າການຂາດທາດເຫຼັກ ໃນການເຮັດໃຫ້ເລືອດຈາງໃນລາວ

ການສຶກສາໃນແຂວງພາກເໜືອປີ 2023 ພົບເລືອດຈາງ 30.7% ໃນແມ່ທີ່ພາລູກມານອນໂຮງໝໍ ແລະ ພົບຫຼາຍຂຶ້ນໃນຄົນທີ່ບໍ່ໄດ້ກິນທາດເຫຼັກເສີມໃນເວລາຖືພາ ຫຼື ບໍ່ຄ່ອຍໄດ້ໄປຝາກທ້ອງ ສາເຫດອື່ນທີ່ພົບເລື້ອຍໃນຜູ້ໃຫຍ່ ແມ່ນການເສຍເລືອດຊຳເຮື້ອ ລວມທັງປະຈຳເດືອນມາຫຼາຍ ແລະ ເລືອດອອກໃນທາງເດີນອາຫານ ເຊິ່ງທ່ານໝໍຕ້ອງຊອກຫາ

ໃນລາວ ເມັດເລືອດແດງນ້ອຍອາດມາຈາກທາລັດຊີເມຍ ບໍ່ແມ່ນການຂາດທາດເຫຼັກ

ນີ້ແມ່ນເລື່ອງທີ່ໃບຜົນກວດຂອງຄົນລາວຕ່າງຈາກຫຼາຍປະເທດ ທາລັດຊີເມຍ ແລະ ຮີໂມໂກລບິນຜິດປົກກະຕິ ເຊັ່ນ HbE ພົບເລື້ອຍຫຼາຍໃນລາວ ການກວດແມ່ຍິງຖືພາ 307 ຄົນ ທີ່ໂຮງໝໍແມ່ ແລະ ເດັກ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ພົບ HbE 30.2% ແລະ ແອລຟາທາລັດຊີເມຍຊະນິດ α0 12.7% ໃນຄົນລາວລຸ່ມໄວຈະເລີນພັນ ການກວດ DNA ພົບພາຫະ ຫຼື ພະຍາດຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ 43.5% ຫຼື ເກືອບເຄິ່ງໜຶ່ງ ແລະ ບົດທົບທວນສະຖານະການທາລັດຊີເມຍໃນລາວປີ 2022 ລາຍງານວ່າ ແອລຟາທາລັດຊີເມຍພົບໃນປະມານ 26.8%

ພາຫະສ່ວນໃຫຍ່ບໍ່ມີອາການ ແຕ່ຫຼາຍຄົນມີເມັດເລືອດແດງນ້ອຍ ແລະ ສີຈາງ (MCV ແລະ MCH ຕ່ຳ) ເຊິ່ງໜ້າຕາໃນ CBC ຄືກັບການຂາດທາດເຫຼັກຫຼາຍ ການສຶກສາໃນຄົນລາວລຸ່ມພົບວ່າ ຄົນທີ່ມີ HbE ພ້ອມກັບແອລຟາທາລັດຊີເມຍ ມີ MCV ແລະ MCH ຕ່ຳກວ່າຄົນທີ່ມີ HbE ຢ່າງດຽວ ສອງເລື່ອງນີ້ຈຶ່ງຕ້ອງແຍກກັນດ້ວຍ Ferritin ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍ CBC

ຜົນໃນທາງປະຕິບັດຄື ຢ່າຊື້ຢາບຳລຸງເລືອດມາກິນເອງ ພຽງເພາະເຫັນ MCV ຕ່ຳ ທາດເຫຼັກບໍ່ໄດ້ແກ້ພາວະພາຫະ ແລະ ຖ້າໃຫ້ທາດເຫຼັກແລ້ວບໍ່ດີຂຶ້ນ ຄວນຄິດເຖິງສາເຫດອື່ນ ທ່ານໝໍອາດສັ່ງກວດຊະນິດຂອງຮີໂມໂກລບິນ ເພື່ອເບິ່ງວ່າເປັນພາຫະ ຫຼື ບໍ່ ແລະ ທັງສອງພາວະກໍເກີດພ້ອມກັນໃນຄົນດຽວໄດ້ ພະຍາດທາລັດຊີເມຍທີ່ຮຸນແຮງ ທີ່ຫຼາຍຄົນເອີ້ນວ່າ “ປ້າງກິນເລືອດ” ແມ່ນອີກເລື່ອງໜຶ່ງ ທີ່ຕ້ອງໄດ້ຮັບການຕິດຕາມຈາກແພດຊ່ຽວຊານ

ເກນ Ferritin ຍັງຖົກຖຽງກັນແທ້

ສ່ວນນີ້ຄວນຮູ້ກ່ອນເອົາຕົວເລກຂອງທ່ານໄປທຽບກັບຫຍັງ Ferritin ໃນໃບຜົນກວດມັກໃຊ້ຫົວໜ່ວຍ ng/mL ເຊິ່ງເປັນຕົວເລກດຽວກັນກັບ µg/L ທີ່ໃຊ້ໃນງານຄົ້ນຄວ້າຫຼາຍຊິ້ນ 30 ng/mL ກັບ 30 µg/L ຈຶ່ງເທົ່າກັນ ຂີດລຸ່ມທີ່ພິມໃນໃບຜົນກວດ ແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມຫ້ອງວິເຄາະ ແລະ ຕາມເພດ

ບົດທົບທວນຢ່າງເປັນລະບົບທີ່ລວມ 29 ແນວທາງຂອງສະມາຄົມວິຊາຊີບ ພົບວ່າຄຳແນະນຳໃນການບົ່ງມະຕິການຂາດທາດເຫຼັກຕ່າງກັນຫຼາຍ ແລະ ສະຫຼຸບວ່າໃນພາວະສ່ວນໃຫຍ່ ຄວນພິຈາລະນາເກນ Ferritin ທີ່ 100 ຮ່ວມກັບຄວາມອີ່ມຕົວຂອງທຣານສເຟີຣິນທີ່ 20% ຍົກເວັ້ນບາງສະຖານະການ ເຊັ່ນ ແມ່ຍິງສຸຂະພາບດີອາຍຸໜ້ອຍທີ່ມີປະຈຳເດືອນມາຫຼາຍ ຄວາມເຫັນພ້ອມຂອງຜູ້ຊ່ຽວຊານສະວິດເຊີແລນ ໃນຄົນທີ່ບໍ່ມີການອັກເສບ ພົບວ່າ 30 ໃຫ້ຄວາມແມ່ນຍຳດີໃນການບອກການຂາດທາດເຫຼັກທີ່ຍັງບໍ່ເລືອດຈາງ ສ່ວນສະມາຄົມແພດລະບົບຍ່ອຍອາຫານອາເມລິກາ ແນະນຳເກນ 45 ແທນ 15 ເມື່ອໃຊ້ Ferritin ບົ່ງມະຕິການຂາດທາດເຫຼັກໃນຄົນທີ່ເລືອດຈາງ

ເມື່ອອ່ານລວມກັນ ຂໍ້ສະຫຼຸບໃນທາງປະຕິບັດຊັດເຈນ ແມ່ຍິງທີ່ມີ Ferritin 20 ng/mL ອາດຢູ່ໃນຊ່ວງຄ່າອ້າງອີງຂອງຫ້ອງວິເຄາະທີ່ໃຊ້ຂີດລຸ່ມຕ່ຳກວ່ານັ້ນ ແຕ່ຕ່ຳກວ່າເກນ 30 ຂອງຄວາມເຫັນພ້ອມສະວິດ ຂີດລຸ່ມທີ່ພິມໃນໃບຜົນກວດ ຈຶ່ງເປັນພຽງໜຶ່ງໃນຫຼາຍເກນ ນີ້ແມ່ນຄຳຖາມທີ່ຄວນລົມກັບທ່ານໝໍພ້ອມອາການຂອງທ່ານ ບໍ່ແມ່ນເສັ້ນທີ່ຕັດສິນໄດ້ຈາກຕາຕະລາງ

ການອັກເສບປິດບັງການຂາດທາດເຫຼັກໄດ້

Ferritin ເປັນໂປຣຕີນທີ່ຕອບສະໜອງຕໍ່ການອັກເສບນຳ ມັນສູງຂຶ້ນເມື່ອມີການອັກເສບ ໂດຍບໍ່ກ່ຽວກັບປະລິມານທາດເຫຼັກທີ່ເກັບໄວ້ ພະຍາດລຳໄສ້ອັກເສບ ຫົວໃຈລົ້ມເຫຼວ ພະຍາດໝາກໄຂ່ຫຼັງຊຳເຮື້ອ ຫຼື ການຕິດເຊື້ອຊົ່ວຄາວ ຈຶ່ງດັນFerritin ໃຫ້ເຂົ້າມາຢູ່ໃນຊ່ວງປົກກະຕິ ໄດ້ ໃນຂະນະທີ່ຄັງຂ້າງລຸ່ມຍັງຫວ່າງຢູ່

ການສຳຫຼວດແຫ່ງຊາດຂອງລາວປີ 2006 ພົບການອັກເສບທີ່ບໍ່ມີອາການ ໃນແມ່ຍິງ 14% ແລະ ໃນເດັກ 43% ເມື່ອປັບ Ferritin ຕາມການອັກເສບ ສັດສ່ວນຂອງແມ່ຍິງທີ່ຂາດທາດເຫຼັກ ເພີ່ມຈາກ 24.3% ເປັນ 26% ນີ້ແມ່ນເຫດຜົນທີ່ຊຸດກວດທາດເຫຼັກມັກອ່ານຄູ່ກັບຕົວຊີ້ບອກການອັກເສບຢ່າງ CRP

ໃນພະຍາດຊຳເຮື້ອເຫຼົ່ານີ້ ບົດທົບທວນຫຼັກຖານຖືວ່າ Ferritin ຕ່ຳກວ່າ 100 ຫຼື ຄວາມອີ່ມຕົວຕ່ຳກວ່າ 20% ເຂົ້າໄດ້ກັບການຂາດທາດເຫຼັກ ກໍລະນີກົງກັນຂ້າມງ່າຍກວ່າ ການອັກເສບດັນ Ferritin ຂຶ້ນ ບໍ່ໄດ້ດັນລົງ Ferritin ທີ່ຕ່ຳຈຶ່ງຫາຄຳອະທິບາຍອື່ນໄດ້ຍາກ

ທາດເຫຼັກຕ່ຳ Ferritin ຕ່ຳ ຫຼື ຄ່າສູງ: ແຕ່ລະແບບບອກຫຍັງ

ທາດເຫຼັກຕ່ຳ ກັບ Ferritin ຕ່ຳ ອັນໃດໜ້າກັງວົນກວ່າ ສອງຄ່ານີ້ບໍ່ໄດ້ແຂ່ງກັນ ແຕ່ວັດຄົນລະເລື່ອງ ທຸກແນວທາງໃນບົດທົບທວນ 29 ແນວທາງ ໃຊ້ Ferritin ນິຍາມການຂາດທາດເຫຼັກ ເພາະສະທ້ອນຄັງສຳຮອງ ທາດເຫຼັກໃນເຊຣັ່ມທີ່ຕ່ຳຢ່າງດຽວ ບອກພຽງຊ່ວງເວລາໜຶ່ງ ແລະ ການອັກເສບກໍກົດໃຫ້ຕ່ຳໄດ້ ເຖິງແມ່ນຄັງຈະພໍ

ຄ່າສູງກໍມີລາຍການສາເຫດຂອງຕົນເອງ ທາດເຫຼັກໃນເຊຣັ່ມທີ່ສູງອາດຊີ້ໄປຫາພາວະທາດເຫຼັກເກີນ ພິດຕະກົ່ວ ຫຼື ພະຍາດຕັບ ສ່ວນ Ferritin ທີ່ສູງມັກສະທ້ອນການອັກເສບ ຫຼາຍກວ່າທາດເຫຼັກເກີນ ຄົນທີ່ເປັນພະຍາດທາລັດຊີເມຍ ແລະ ໄດ້ຮັບເລືອດເປັນປະຈຳ ອາດມີທາດເຫຼັກສະສົມເກີນ ເຊິ່ງເປັນຄົນລະສະຖານະການກັບພາຫະທີ່ບໍ່ມີອາການ ຄ່າທີ່ສູງຈຶ່ງເປັນເຫດຜົນໃຫ້ລົມກັບທ່ານໝໍ ບໍ່ແມ່ນຂໍ້ສະຫຼຸບ

ກ່ອນກວດ ແລະ ຫຼັງໄດ້ຜົນ

ສຳລັບ Ferritin ຢ່າງດຽວ ໂດຍທົ່ວໄປບໍ່ຕ້ອງກຽມຕົວພິເສດ ແຕ່ຖ້າກວດທາດເຫຼັກໃນເຊຣັ່ມນຳ ຜູ້ໃຫ້ບໍລິການອາດຂໍໃຫ້ງົດອາຫານກ່ອນເຈາະ ແລະ ມັກເຈາະໃນຕອນເຊົ້າ ໃຫ້ເຮັດຕາມຄຳແນະນຳຂອງໂຮງໝໍ ຫຼື ຫ້ອງວິເຄາະທີ່ກວດ ຖ້າກິນຢາບຳລຸງເລືອດ ຫຼື ທາດເຫຼັກເສີມຢູ່ ໃຫ້ບອກຫ້ອງວິເຄາະ ແລະ ຖາມວ່າຄວນຢຸດກ່ອນບໍ ເພາະຄຳຕອບຂຶ້ນກັບລາຍການທີ່ກວດ

ແລະ ຖ້າພົບການຂາດທາດເຫຼັກ ຄຳຖາມວ່າ “ເປັນຫຍັງ” ສຳຄັນກວ່າຕົວເລກ ການຂາດທາດເຫຼັກເປັນສິ່ງທີ່ຕ້ອງຊອກຫາຄຳອະທິບາຍ ຈົນສະມາຄົມແພດລະບົບຍ່ອຍອາຫານອາເມລິກາ ອອກແນວທາງສະເພາະເລື່ອງການຊອກຫາສາເຫດ ໃນຄົນທີ່ເລືອດຈາງ ຄຳອະທິບາຍນັ້ນແມ່ນສິ່ງທີ່ຄວນໄດ້ຈາກການພົບທ່ານໝໍ