ຄ່າຕັບສູງ ໝາຍຄວາມວ່າແນວໃດ: ກວດຕັບມີຫຍັງແດ່ ແລະ ຄວນເຮັດຫຍັງຕໍ່

ຄ່າຕັບສ່ວນໃຫຍ່ບໍ່ໄດ້ວັດ “ວຽກ” ຂອງຕັບ

ຊຸດກວດທີ່ຄົນລາວເອີ້ນວ່າ “ຄ່າຕັບ” ຫຼື “ກວດຕັບ” ມັກມີ ALT (SGPT), AST (SGOT), ALP (alkaline phosphatase), ບີລີຣູບິນ, ອັລບູມິນ ແລະ ໂປຣຕີນລວມ ບາງບ່ອນເພີ່ມ GGT (Gamma GT) ເຖິງຈະເອີ້ນວ່າການກວດການເຮັດວຽກຂອງຕັບ ແຕ່ຫຼາຍແຖວໃນນັ້ນບໍ່ໄດ້ວັດວ່າຕັບເຮັດວຽກໄດ້ດີປານໃດ ມັນແມ່ນເອນໄຊທີ່ຮົ່ວອອກມາໃນເລືອດ ເມື່ອຈຸລັງຕັບ ຫຼື ຈຸລັງທໍ່ນ້ຳບີຖືກລະຄາຍເຄືອງ ແນວທາງຂອງວິທະຍາໄລແພດລະບົບຍ່ອຍອາຫານອາເມລິກາ (ACG) ຈຶ່ງເລືອກເອີ້ນວ່າ “ຄ່າເຄມີຂອງຕັບ” ແທນ

ແຖວທີ່ໃກ້ກັບວຽກແທ້ຂອງຕັບຢູ່ບ່ອນອື່ນ ຄື ອັລບູມິນ ເຊິ່ງເປັນໂປຣຕີນທີ່ຕັບສ້າງ ແລະ ຄ່າການກ້າມຂອງເລືອດ ເຊິ່ງຂຶ້ນກັບໂປຣຕີນທີ່ຕັບຜະລິດ ຜົນທີ່ເອນໄຊສູງແຕ່ອັລບູມິນປົກກະຕິ ຈຶ່ງບອກເລື່ອງທີ່ຕ່າງຈາກຜົນທີ່ເອນໄຊປົກກະຕິແຕ່ອັລບູມິນຕ່ຳໂດຍສິ້ນເຊີງ

ຄວາມແຕກຕ່າງນີ້ອະທິບາຍເລື່ອງທີ່ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍຄົນງົງ ເຊັ່ນ ALT ສູງໜ້ອຍໜຶ່ງ ແຕ່ຕັບຍັງເຮັດວຽກໄດ້ດີທຸກຢ່າງ ໃບຜົນກວດບໍ່ໄດ້ຂັດແຍ່ງກັນເອງ ມັນພຽງແຕ່ຕອບຄົນລະຄຳຖາມ

ຊຸດກວດຕັບມີຫຍັງແດ່

ແຕ່ລະແຖວມີໜ້າທີ່ຂອງຕົນເອງ ພາບປຽບທຽບຊ່ວຍໃຫ້ແຍກໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນ ໂດຍສະເພາະເມື່ອໃບຜົນກວດລຽງລຳດັບແບບທີ່ບໍ່ກົງກັບວິທີອ່ານ

AST ກັບ ALT ຕົວໃດສຳຄັນກວ່າ

ບໍ່ມີຕົວໃດສຳຄັນກວ່າເມື່ອເບິ່ງແຍກກັນ AST ພົບໄດ້ໃນກ້າມຊີ້ນ ແລະ ອະໄວຍະວະອື່ນ ALT ຈຶ່ງຊີ້ໄປຫາຕັບໄດ້ກົງກວ່າ ແຕ່ທັງສອງຄ່າຕ້ອງອ່ານເປັນຄູ່ ແລະ ອັດຕາສ່ວນລະຫວ່າງກັນກໍໃຫ້ຂໍ້ມູນທີ່ຄ່າດຽວບໍ່ມີ

ສິ່ງທີ່ສຳຄັນທີ່ສຸດແມ່ນຮູບແບບ ຖ້າ ALT ແລະ AST ຂຶ້ນຫຼາຍກວ່າ ALP ສະແດງວ່າການລະຄາຍເຄືອງຢູ່ທີ່ຈຸລັງຕັບເອງ ຖ້າ ALP ຂຶ້ນຫຼາຍກວ່າ ALT ແລະ AST ຄວາມສົນໃຈຈະຍ້າຍໄປທີ່ການໄຫຼຂອງນ້ຳບີ ແນວທາງຂອງ ACG ໃຊ້ການແບ່ງແບບນີ້ເປັນແກນຂອງການຊອກຫາສາເຫດທັງໝົດ ເຊິ່ງມີຄ່າຫຼາຍກວ່າຕົວເລກໃດໜຶ່ງ

ອີກເລື່ອງທີ່ຄວນຮູ້ຄື ຄ່າ ALT ຂອງຄົນທີ່ມີສຸຂະພາບດີແທ້ ຕ່ຳກວ່າທີ່ໃບຜົນກວດຫຼາຍແຫ່ງພິມໄວ້ ACG ລະບຸວ່າຄ່າທີ່ຖືວ່າສຸຂະພາບດີຢູ່ປະມານ 29–33 U/L ໃນຜູ້ຊາຍ ແລະ 19–25 U/L ໃນຜູ້ຍິງ ແລະ ຄ່າທີ່ສູງກວ່ານັ້ນຄວນໄດ້ຮັບການປະເມີນ ຄ່າທີ່ໃບຜົນກວດບອກວ່າປົກກະຕິ ຕາມຄ່າອ້າງອີງຂອງຫ້ອງວິເຄາະ ຈຶ່ງອາດຍັງເປັນເລື່ອງທີ່ຄວນຖາມທ່ານໝໍໄດ້

GGT ບອກຫຍັງ ແລະ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງຖືກອ່ານຜິດເລື້ອຍທີ່ສຸດ

ຫຼາຍຄົນເຊື່ອວ່າ GGT ແມ່ນຄ່າທີ່ບອກວ່າດື່ມເຫຼົ້າ ຄວາມຈິງບໍ່ແມ່ນ ບົດທົບທວນເລື່ອງຕົວຊີ້ບອກການດື່ມເຫຼົ້າລະບຸຊັດວ່າ ເອນໄຊຕັບບໍ່ສະເພາະເຈາະຈົງກັບເຫຼົ້າ ຈຶ່ງຕ້ອງໃຊ້ການກວດອື່ນປະກອບເພື່ອແຍກສາເຫດ

ບົດທົບທວນດຽວກັນຍັງພົບວ່າ ALT ແລະ GGT ກ່ຽວພັນກັບພາວະດື້ອິນຊູລິນ ແລະ ກຸ່ມອາການເມຕາໂບລິກ ສ່ວນການສຶກສາທີ່ຕັ້ງໃຈຊອກຫາຕົວຊີ້ບອກການດື່ມໂດຍກົງພົບວ່າ GGT ຖືກຫຼາຍປັດໄຈດັນຂຶ້ນພ້ອມກັນ ໃນຂະນະທີ່ຕົວຊີ້ບອກສະເພາະຢ່າງ carbohydrate-deficient transferrin ຕິດຕາມປະລິມານການດື່ມໄດ້ ໂດຍບໍ່ຂຶ້ນກັບຄວາມເສຍຫາຍຂອງຕັບ

ສະນັ້ນ GGT ທີ່ສູງໝາຍວ່າມີບາງຢ່າງເຮັດໃຫ້ຕັບຕ້ອງເຮັດວຽກໜັກຂຶ້ນ ເຫຼົ້າ ລວມທັງເຫຼົ້າລາວ ແລະ ເບຍ ແມ່ນໜຶ່ງໃນສາເຫດທີ່ເປັນໄປໄດ້ ນ້ຳໜັກເກີນ ຢາຫຼາຍຊະນິດ ບັນຫາທໍ່ນ້ຳບີ ແລະ ໄຂມັນພອກຕັບ ກໍເປັນສາເຫດທີ່ເປັນໄປໄດ້ເຊັ່ນກັນ

ໄວຣັສຕັບອັກເສບ ບີ: ສາເຫດທີ່ຄົນລາວບໍ່ຄວນມອງຂ້າມ

ໃນລາວ ໄວຣັສຕັບອັກເສບ ບີ ແມ່ນສາເຫດສຳຄັນຂອງຄ່າຕັບສູງທີ່ບໍ່ຄວນມອງຂ້າມ ການສຳຫຼວດລະດັບຊາດຄັ້ງທຳອິດໃນປີ 2019 ທີ່ກວດເລືອດ 1,927 ຄົນ ຄາດຄະເນວ່າ 4.2% ມີເຊື້ອ ບີ ຊຳເຮື້ອ (HBsAg ບວກ) ແລະ 1.6% ເຄີຍຕິດເຊື້ອ ຊີ ອັດຕາສູງກວ່າໃນພາກເໜືອ ແລະ ໃນບາງຊົນເຜົ່າ

ຕົວເລກນີ້ອາດສູງກວ່າໃນຜູ້ໃຫຍ່ ການສຶກສາຂອງສະຖາບັນປາສເຕີລາວ ພົບ HBsAg ໃນແມ່ຍິງຖືພາທີ່ຫຼວງພະບາງ ແລະ ວຽງຈັນ ເຖິງ 8.2% ເຊື້ອນີ້ສາມາດຢູ່ໃນຮ່າງກາຍຫຼາຍປີໂດຍບໍ່ມີອາການ ແລະ ຄ່າຕັບອາດສູງໜ້ອຍໜຶ່ງ ຫຼື ປົກກະຕິກໍໄດ້

ຖ້າຄ່າຕັບຂອງທ່ານສູງ ແລະ ທ່ານບໍ່ເຄີຍກວດ HBsAg ຫຼື ບໍ່ຮູ້ວ່າໄດ້ຮັບວັກຊີນແລ້ວບໍ່ ຄຳຖາມນີ້ຄວນຢູ່ໃນລາຍການທີ່ຈະຖາມທ່ານໝໍ

ໃບໄມ້ໃນຕັບ ແລະ ໄຂມັນພອກຕັບ: ສອງສາເຫດທີ່ພົບເລື້ອຍໃນລາວ

ພະຍາດໃບໄມ້ໃນຕັບ (Opisthorchis viverrini) ຕິດມາຈາກການກິນປາດິບ ຫຼື ປາທີ່ບໍ່ສຸກດີ ເຊັ່ນ ກ້ອຍປາ ການສຳຫຼວດທົ່ວປະເທດໃນຜູ້ໃຫຍ່ 2,800 ຄົນ ຈາກ 17 ແຂວງ ແລະ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ພົບເຊື້ອປະເພດນີ້ 18.8% ແລະ ສູງເຖິງ 28.8% ໃນແຂວງພາກໃຕ້ ແມ່ທ້ອງນີ້ອາໄສຢູ່ໃນທໍ່ນ້ຳບີ ແລະ ກ່ຽວພັນກັບການອັກເສບຂອງທໍ່ນ້ຳບີ ນິ່ວ ແລະ ມະເຮັງທໍ່ນ້ຳບີ

ການສຳຫຼວດນີ້ກວດຫາເຊື້ອດ້ວຍການກວດອາຈົມ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍການກວດເລືອດ ຄ່າຕັບໃນໃບຜົນກວດຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ບອກວ່າທ່ານມີໃບໄມ້ໃນຕັບ ຫຼື ບໍ່ ຖ້າທ່ານກິນປາດິບເປັນປະຈຳ ໃຫ້ບອກທ່ານໝໍ ເພາະມັນປ່ຽນລຳດັບຂອງການກວດຕໍ່

ອີກສາເຫດໜຶ່ງກຳລັງເພີ່ມຂຶ້ນ ການສຶກສາໃນຊົນນະບົດພາກໃຕ້ຂອງລາວ ທີ່ໃຊ້ອັນຕຣາຊາວ 2,826 ຄົນ ພົບໄຂມັນພອກຕັບ 27.1% ຫຼື ປະມານ 1 ໃນ 4 ຄົນ ພົບຫຼາຍໃນຄົນທີ່ນ້ຳໜັກເກີນ ແລະ ຄົນທີ່ເປັນເບົາຫວານ ນີ້ແມ່ນເຫດຜົນທີ່ຄ່າຕັບສູງໜ້ອຍໜຶ່ງຈາກການກວດສຸຂະພາບ ຄວນອ່ານຄູ່ກັບນ້ຳໜັກ ນ້ຳຕານໃນເລືອດ ແລະ ໄຂມັນໃນເລືອດ ບໍ່ແມ່ນອ່ານຄ່າຕັບຢ່າງດຽວ

ຫຍັງເຮັດໃຫ້ຄ່າຕັບຄາດເຄື່ອນໄດ້

GGT ອ່ານຄູ່ກັບ ALP ຖ້າທັງສອງຂຶ້ນພ້ອມກັນ ຄວາມສົນໃຈຈະໄປທີ່ທໍ່ນ້ຳບີຫຼາຍກວ່າຈຸລັງຕັບ ບີລີຣູບິນອ່ານຄູ່ກັບແຖວອື່ນໃນຊຸດ ແລະ ກັບການກວດນັບເມັດເລືອດ ເພາະມັນສູງຂຶ້ນໄດ້ເມື່ອເມັດເລືອດແດງແຕກໄວກວ່າປົກກະຕິ ເຊິ່ງບໍ່ກ່ຽວກັບຕັບເສຍຫາຍ ໃນປະເທດທີ່ພາຫະທາລັດຊີເມຍພົບເລື້ອຍຄືລາວ ເລື່ອງນີ້ຄວນຮູ້ໄວ້

ທຸກແຖວຍັງຕ້ອງອ່ານຄູ່ກັບສິ່ງທີ່ທ່ານເຮັດກ່ອນເຈາະເລືອດ ການອອກກຳລັງກາຍໜັກເຮັດໃຫ້ AST ຈາກກ້າມຊີ້ນສູງຂຶ້ນ ການຕິດເຊື້ອໄວຣັສບໍ່ດົນມານີ້ອາດລົບກວນຕັບໄປໄລຍະໜຶ່ງ ແລະ ຢາຫຼາຍຊະນິດ ລວມທັງຢາທີ່ຊື້ເອງໄດ້ ກໍເຮັດໃຫ້ຕົວເລກເຫຼົ່ານີ້ປ່ຽນ ແນວທາງຂອງ ACG ໃຫ້ທ່ານໝໍທົບທວນທັງຢາທີ່ສັ່ງ ແລະ ຢາທີ່ຊື້ເອງກ່ອນເລື່ອງອື່ນ ຢາພື້ນເມືອງ ແລະ ອາຫານເສີມທີ່ກຳລັງໃຊ້ ກໍຄວນບອກທ່ານໝໍເຊັ່ນກັນ

ຄ່າຕັບສູງໜ້ອຍໜຶ່ງ ຄວນເຮັດແນວໃດຕໍ່

ຄ່າທີ່ສູງໜ້ອຍໜຶ່ງພົບໄດ້ເລື້ອຍ ແລະ ຫຼາຍເທື່ອເປັນພຽງຊົ່ວຄາວ ອີກທັງຊ່ວງຄ່າອ້າງອີງແຕ່ລະຊ່ວງ ກໍເຮັດໃຫ້ຄົນສຸຂະພາບດີປະມານ 1 ໃນ 20 ຄົນ ຢູ່ນອກຊ່ວງໄດ້ຢູ່ແລ້ວ ຂັ້ນຕອນຕໍ່ໄປທີ່ພົບເລື້ອຍຈຶ່ງບໍ່ແມ່ນການສ່ອງພາບທັນທີ ແຕ່ແມ່ນການກວດຊ້ຳໃນອີກສອງສາມອາທິດ ໂດຍລະຫວ່າງນັ້ນຫຼຸດປັດໄຈທີ່ເຫັນຊັດ ເຊັ່ນ ເຫຼົ້າ ຫຼື ການອອກກຳລັງກາຍໜັກກ່ອນມື້ກວດ

ຖ້າຍັງສູງຢູ່ ທ່ານໝໍຈະຊອກຫາສາເຫດທີ່ພົບເລື້ອຍກ່ອນ ໄດ້ແກ່ ໄວຣັສຕັບອັກເສບ ໄຂມັນພອກຕັບ ເຫຼົ້າ ແລະ ຢາ ແລະ ໃນລາວ ກໍລວມທັງແມ່ທ້ອງໃບໄມ້ໃນຕັບ ກ່ອນຈະໄປຮອດພະຍາດທີ່ພົບໜ້ອຍກວ່າ ເຊັ່ນ ພາວະທາດເຫຼັກເກີນ ຫຼື ຕັບອັກເສບຈາກພູມຄຸ້ມກັນ ລຳດັບຂອງການກວດແມ່ນການຕັດສິນໃຈຂອງທ່ານໝໍ ໂດຍເບິ່ງຈາກຮູບແບບຂອງຄ່າທັງຊຸດ

ການກວດຄ່າຕັບເອງໂດຍທົ່ວໄປບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງງົດອາຫານ ການງົດອາຫານຂຶ້ນກັບລາຍການອື່ນທີ່ເຈາະພ້ອມກັນ ເຊັ່ນ ນ້ຳຕານ ຫຼື ໄຂມັນໃນເລືອດ ໃຫ້ເຮັດຕາມຄຳແນະນຳຂອງໂຮງໝໍ ຫຼື ຫ້ອງວິເຄາະທີ່ທ່ານໄປກວດ