Kan tahlili öncesi su içilir mi? Evet, sade su ve ölçülü miktarda

Tek cümlelik cevap

Evet. Açlık süresi boyunca, kan alınana kadar sade su serbesttir. KTÜ Farabi Hastanesi, akşam 21.00'den sonra hiçbir şey yenip içilmemesini isterken suyu açıkça ayrı tutar: ihtiyaç duyulan miktarda su alınabilir. Açlık, sudan başka hiçbir şey yememek ve içmemek demektir; su, göz yumulan bir istisna değil, kuralın kendisidir.

Bu soruyu sormakta yalnız değilsiniz. Türkiye'de “kan tahlili öncesi su içilir mi” her ay binlerce kez aranıyor. Bir laboratuvara gelen 150 hastaya sorulduğunda, yalnızca %39'u açlığı doğru tanımlayabildi ve yarısından fazlasına hiçbir talimat verilmemişti. Size kimse söylemediyse, çoğunluktasınız.

Su neden zarar değil, yarar sağlar?

İlk neden pratiktir. Yeterince su içmiş birinin damarları daha dolgundur ve kanı alan kişi damarı daha kolay bulur. Avrupa'nın venöz kan alma önerisi, hastanın hazırlığını bir nezaket değil, örnek kalitesinin bir parçası olarak görür.

İkinci neden değerlerin kendisidir. Vücut susuz kaldığında kanın sıvı kısmı azalır ve bazı değerler yapay olarak yüksek çıkabilir. Egzersizle sıvı kaymasının incelendiği bir çalışmada, plazma hacmi azaldıkça hemoglobin ve hematokrit ile albümin yükseldi. Garanti olsun diye on iki saat su içmemek, istediğinizin tam tersini yapar.

Ne kadar su içmeli?

Burada Türk laboratuvarlarının söylediği küçük bir fark vardır ve bilmekte yarar var. KTÜ Farabi Hastanesi “ihtiyaç duyulan miktarda” su der, Atatürk Üniversitesi hastanesi açlık döneminde “sadece ihtiyaç duyulursa” su içilebileceğini yazar. Synevo Laboratuvarları ise fazla suyun bazı değerleri etkileyebileceğini belirtip bir bardağı geçmemeyi önerir.

Bunlar çelişmez: hepsi susuzluğu gidermeyi ister, kendinizi suya boğmayı değil. Pratikte sabah bir bardak, susuzsanız iki bardak sade su yeterlidir. Kan almadan hemen önce zorla litrelerce su içmeye gerek yoktur.

Açlık şekeri için TEMD, en az 8 saatlik açlıktan sonra sabah alınan örneği esas alır; olağan miktarda su bu tanımı bozmaz.

Susamış olarak uyanırsanız için. Açlık tahlili sabahı susuzluk, bir bardak su içmenin işaretidir; irade sınavı değil.

Hangisi su sayılır, hangisi sayılmaz?

Sade su. Musluk suyu ya da şişe suyu, soğuk ya da ılık: içine hiçbir şey eklenmediyse sayılır.

Geri kalan her şey açlığı bozar, suya benzeyenler dahil. Türk hastanelerinin talimatları çay, kahve ve kolayı ayrıca sayar; meyve suyu, limonlu ya da aromalı su, ayran ve şekersiz gazlı içecekler de aynı kapsama girer. Maden suyu (soda) sudan farklı olarak mineral içerir; açlık sabahı sade suyu tercih edin.

Sabah çayı da bu kurala dahildir ve şekersiz olması onu suya dönüştürmez. Kahvenin etkisi daha iyi incelenmiştir: kontrollü bir çalışmada, yemekten bir saat önce içilen kafeinli kahve, kan şekeri yanıtını kafeinsiz kahveye göre %147 ila %216 daha büyük yaptı. Kahve ve çayın neden açlığı bozduğunu ayrı sayfada anlatıyoruz.

Her kan tahlilinden önce su içilir mi?

Evet. İsteminizde açlık gerektiren bir test yoksa, su dahil normal şekilde yiyip içebilirsiniz. HbA1c bunun yaygın bir örneğidir: son üç ayın ortalamasını yansıttığı için öncesinde yiyip içmek sorun değildir.

Sık sorulan bir soru da şudur: şeker ya da kolesterol için tahlilde su içilir mi? Cevap teste göre değişmez. Sade su açlık şekeri, lipid profili ve aynı istemdeki diğer testler için serbesttir.

Belirli bir test için suyu sınırlayan yazılı bir talimat alırsanız, ona uyun; o talimat sizin örneğiniz için yazılmıştır. Bunun dışında tahlil sabahının sorunu su değil, suyun eksikliğidir.

Egzersiz, dinlenme ve diğer sabah soruları

Egzersiz: sporu erteleyin. Atatürk Üniversitesi hastanesinin rehberi, ağır bir egzersizden sonra AST, ALT, kreatinin ve CK gibi değerlerin %40'a kadar yükselebileceğini yazar ve tahlilden önceki 24 saat ağır egzersizden kaçınmayı, kan vermeden önce yarım saat kadar dinlenmeyi önerir. Laboratuvara koşarak değil, yürüyerek gidin.

Saat: Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi kan vermek için sabah 07.00-10.00 aralığını önerir. Bu, açlığın çoğunu uykuya denk getirir ve su sorusunu kolaylaştırır.

Kan bağışı başka bir konudur. Türkiye'de “kan vermek” hem tahlil hem bağış için söylendiği için iki soru sık karışır. Türk Kızılay, plazma bağışından bir gün önce ve bağış günü 6 ila 8 bardak su içilmesini, bağıştan sonraki ilk 4 saatte de olağandan fazla sıvı alınmasını önerir. Bu öneri bağış içindir; açlık tahlilinde amaç bol su değil, susuz gelmemektir.

Ramazan'da: sahurda içilen su açlık süresinin içindedir; asıl mesele sahurdan kan alımına kadar geçen saatin açlık şekeri için yetip yetmediğidir. Bunu ana açlık sayfasında hesaplıyoruz.

İlaçlar ve su

Hekiminiz aksini söylemediyse olağan ilacınızı su ile alın. Su burada hiçbir zaman sorun değildir; sorun, bir tedaviyi kendi başınıza değiştirmektir.

İnsülin ya da sülfonilüre grubu bir diyabet ilacı kullanıyorsanız, tahlil sabahı ne yapacağınızı önceden sorun; çünkü bu ilaçları açken her zamanki gibi almak kan şekerini fazla düşürebilir.