Μπορώ να καπνίσω πριν από εξέταση αίματος; Πόσο να περιμένετε και τι αλλάζει το τσιγάρο

Η σύντομη απάντηση

Όχι όταν κάνετε νηστεία για εξετάσεις αίματος: τα ελληνικά εργαστήρια βάζουν το τσιγάρο στη λίστα με όσα αποφεύγουμε, μαζί με το φαγητό και την τσίχλα. Η Eu Lab γράφει ότι το κάπνισμα αποφεύγεται σε κάθε περίπτωση, και το Olympic Diagnostic Piraeus εξηγεί ότι η νικοτίνη μπορεί να επηρεάσει ορισμένες εξετάσεις, όπως το σάκχαρο.

Το μεγαλύτερο θέμα όμως είναι άλλο. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με την εθνική μελέτη ΕΜΕΝΟ, το 37,8% των ενηλίκων καπνίζει, το 44,3% των ανδρών και το 31,6% των γυναικών. Αν είστε ανάμεσά τους, κάποιες γραμμές των εξετάσεών σας είναι ήδη πιο ψηλά από ενός μη καπνιστή, και αυτό δεν είναι λάθος. Το τσιγάρο του πρωινού μετρά λιγότερο από ό,τι έχουν ήδη κάνει τα χρόνια καπνίσματος.

Πόση ώρα πριν να μην καπνίσω;

Τα ελληνικά εργαστήρια δεν δίνουν όλα τον ίδιο αριθμό. Το Olympic Lab ζητά να αποφεύγεται το κάπνισμα τουλάχιστον 24 ώρες πριν από την εξέταση, εξηγώντας ότι ακόμη και ένα τσιγάρο διεγείρει τα επινεφρίδια και ανεβάζει τη γλυκόζη. Το StArtBio γράφει ότι η γλυκόζη ανεβαίνει μέσα σε 10 λεπτά από το τσιγάρο και η αύξηση κρατά μία ώρα. Άλλα εργαστήρια ζητούν απλώς να μην καπνίσετε το πρωί της αιμοληψίας.

Ο λόγος της προσοχής δεν είναι ότι ένα τσιγάρο χαλά τη γενική αίματος. Οι ειδικοί της εργαστηριακής ιατρικής κατατάσσουν το κάπνισμα, και το πρόσφατο και το χρόνιο, στους παράγοντες που αλλάζουν την κατάσταση του σώματος γύρω από ένα γεύμα, και ένα δείγμα νηστείας υποτίθεται ότι δείχνει τη βασική σας κατάσταση, όχι το τελευταίο σας τσιγάρο.

Ηλεκτρονικό τσιγάρο και θερμαινόμενος καπνός

Οι περισσότερες οδηγίες μιλούν για το τσιγάρο και λένε λίγα για το ηλεκτρονικό τσιγάρο ή τον θερμαινόμενο καπνό. Η προσεκτική ανάγνωση είναι να τα αντιμετωπίσετε με τον ίδιο τρόπο στη νηστεία, αφού η νικοτίνη είναι αυτό που μοιράζονται με το τσιγάρο, και να ρωτήσετε το εργαστήριο αν το παραπεμπτικό αφορά κάτι ειδικό.

Αν ατμίζετε ή χρησιμοποιείτε θερμαινόμενο καπνό τακτικά, πείτε το μαζί με το κάπνισμα, για τον ίδιο λόγο που θα λέγατε για τα τσιγάρα: είναι πληροφορία για όποιον διαβάζει τα αποτελέσματα.

Τι κάνει το τακτικό κάπνισμα στη γενική αίματος

Αυτό ξαφνιάζει όταν διαβάζει κανείς τις δικές του εξετάσεις. Συγκρίνοντας υγιείς καπνιστές με μη καπνιστές, οι μελέτες βρίσκουν μετρήσιμα υψηλότερα λευκά αιμοσφαίρια, υψηλότερη αιμοσφαιρίνη, υψηλότερο αιματοκρίτη και μεγαλύτερο μέσο όγκο ερυθρών στους καπνιστές.

Το φαινόμενο μεγαλώνει με το πόσο καπνίζει κανείς. Κατά ένταση καπνίσματος, οι βαριοί καπνιστές είχαν υψηλότερα ερυθρά και λευκά, με χαρακτηριστική αύξηση των ουδετερόφιλων, μαζί με λιγότερο ευνοϊκό λιπιδαιμικό προφίλ: υψηλότερη ολική χοληστερίνη, τριγλυκερίδια και LDL, με χαμηλότερη HDL.

Στο άκρο, μια αιματολογική κλινική στις ΗΠΑ παρακολούθησε 40 ενήλικες με επίμονα υψηλά λευκά που αποδόθηκαν στο κάπνισμα, αφού αποκλείστηκαν άλλες αιτίες. Σχεδόν όλοι είχαν αυξημένα ουδετερόφιλα, συχνά μαζί με άλλους τύπους λευκών.

Ένας καπνιστής μπορεί λοιπόν να έχει λευκά σημειωμένα ως υψηλά χωρίς καμία λοίμωξη. Η σήμανση είναι σωστή· ο συναγερμός μπορεί να μην είναι. Ο γιατρός σας διαβάζει αυτή τη γραμμή ξέροντας ότι καπνίζετε, ή θα έπρεπε.

Επηρεάζει το κάπνισμα την HbA1c;

Λίγο, ναι. Σε μια συγκεντρωτική ανάλυση περίπου 35.000 ενηλίκων χωρίς γνωστό διαβήτη, οι καπνιστές είχαν HbA1c κατά 0,10 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερη από όσους δεν κάπνισαν ποτέ, ενώ το σάκχαρο νηστείας δεν διέφερε και το σάκχαρο δύο ώρες μετά από διάλυμα γλυκόζης ήταν χαμηλότερο.

Η διαφορά είναι μικρή για ένα άτομο, αλλά βρίσκεται κοντά σε διαγνωστικά όρια. Οι συγγραφείς σημειώνουν ότι αλλάζει την πιθανότητα ένας καπνιστής να διαγνωστεί με διαβήτη ανάλογα με την εξέταση που θα χρησιμοποιηθεί. Αν η HbA1c σας είναι οριακή και καπνίζετε, αξίζει να το συζητήσετε με τον γιατρό σας.

Καταλαβαίνει ο γιατρός από τις εξετάσεις ότι καπνίζω;

Όχι άμεσα. Καμία γραμμή μιας συνηθισμένης γενικής αίματος ή βιοχημικού ελέγχου δεν μετρά τη νικοτίνη· αυτό γίνεται μόνο όταν ζητηθεί ειδική εξέταση.

Το κάπνισμα όμως αφήνει αποτυπώματα στις γραμμές που μετριούνται: υψηλότερα λευκά, υψηλότερη αιμοσφαιρίνη, λιπίδια προς τη λάθος πλευρά. Γι' αυτό βοηθά να πείτε ότι καπνίζετε, και περίπου πόσο. Δεν είναι ομολογία· είναι πληροφορία που αλλάζει τον τρόπο που διαβάζεται μια γραμμή. Ένα ελληνικό εργαστήριο σημειώνει ότι στους χρόνιους καπνιστές τα λευκά αυξάνονται συχνά έως και 35%.

Το ίδιο ισχύει όταν διαβάζετε μόνοι σας τις εξετάσεις. Τα εύρη αναφοράς φτιάχνονται από υγιείς εθελοντές, και ακόμη κι έτσι περίπου 1 στους 20 υγιείς βγαίνει εκτός. Μια σήμανση στα λευκά ενός καπνιστή είναι σύγκριση με ανθρώπους που ως επί το πλείστον δεν έκαναν αυτό που κάνετε εσείς.

Μετά τη διακοπή: πόσο γρήγορα αλλάζουν οι αριθμοί

Αρκετές από αυτές τις τιμές επανέρχονται σε εβδομάδες έως μήνες, όχι σε μέρες. Στη σειρά ασθενών της κλινικής που αναφέραμε, τα λευκά έπεσαν όταν οι ασθενείς μείωσαν ή έκοψαν το τσιγάρο, με διάμεσο χρόνο 8 εβδομάδες μέχρι να φανεί η πτώση, και εύρος από 2 έως 49 εβδομάδες.

Σε μια αμερικανική μελέτη που παρακολούθησε καπνιστές σε προσπάθεια διακοπής, όσοι δεν κάπνιζαν ακόμη έναν χρόνο μετά είχαν χαμηλότερα λευκά από όσους συνέχισαν, παρότι είχαν πάρει λίγο βάρος.

Αυτό σημαίνει επίσης ότι δεν κερδίζετε τίποτα κόβοντας το τσιγάρο για δύο μέρες για να «φτιάξετε» ένα αποτέλεσμα. Το πρωί της αιμοληψίας αξίζει σεβασμό· δύο μέρες δεν είναι στρατηγική. Αν οι εξετάσεις παρακολουθούν την πρόοδό σας, συγκρίνετέ τες με τις δικές σας προηγούμενες, όχι με το τυπωμένο εύρος.