Má taka lyf fyrir blóðprufu? Já, nema í örfáum tilvikum

Stutta svarið

Já, í langflestum tilvikum: taktu venjulegu lyfin þín með vatni nema sá sem ávísaði þeim hafi sagt annað. Sameind svarar spurningunni „ætti ég að halda áfram að taka lyfin mín?“ einfaldlega: já, nema læknirinn segi þér annað. Það á líka við fyrir fastandi blóðprufu.

Undantekningarnar eru fáar og afmarkaðar: lyf sem lækka blóðsykur, nokkrir skammtar sem best er að taka eftir blóðtökuna, og fæðubótarefni sem geta truflað sjálfa mælinguna. Má þá taka lyf fyrir blóðprufu? Yfirleitt já, og kaflarnir hér á eftir sýna hvernig þú þekkir tilvikin þar sem svarið breytist.

Hættu aldrei meðferð upp á eigin spýtur

Hættu ekki á meðferð til að fá betri tölu. Að gera hlé á blóðþynningarlyfi, blóðþrýstingslyfi, flogaveikilyfi eða skjaldkirtilshormóni getur haft raunverulega áhættu í för með sér, á meðan talan sjálf hefði aðeins valdið óþægindum. Ef gera þarf hlé á meðferð segir sá sem ávísaði henni það, skriflega, og segir hve lengi.

Að taka töflurnar með vatnsglasi rýfur ekki föstuna heldur: hreint vatn er leyft alla föstuna, alveg fram að blóðtöku.

Sykursýkislyf og fastandi blóðprufa

Þetta er undantekningin sem skiptir mestu fyrir öryggi þitt. Insúlín og sumar sykursýkistöflur, meðal annars súlfónýlúrealyf, lækka blóðsykur með því að auka insúlín, og ef þau eru tekin eins og venjulega á föstu eykst hættan á blóðsykursfalli.

Ef þú notar eitthvað af þessu, spyrðu lækninn fyrir blóðprufudaginn hvað þú eigir að gera þann morgun: taka skammtinn, minnka hann eða seinka honum. Mættu eins snemma og þú getur, hafðu eitthvað að borða strax á eftir og láttu starfsfólkið vita undir eins ef þér líður illa meðan þú bíður.

Skjaldkirtilslyf og aðrir tímasettir skammtar

Sumum lyfjum er ekki hætt heldur eru þau tímasett, svo sýnið sýni venjulegt gildi þitt en ekki toppinn. Levótýroxín, skjaldkirtilshormónið sem margir taka á hverjum morgni, er algengasta dæmið: eftir skammt hækka týroxín (T4) og frítt T4 í blóði um u.þ.b. 15% og ná hámarki um fjórum tímum síðar. Frítt T4 sem tekið er á þeim tíma getur mælst hærra en venjulega.

Þess vegna getur þú verið beðin/n um að taka töfluna eftir blóðtökuna þá morgna sem blóðprufa er tekin. Á Doktor.is er bent á að ef læknirinn telur ástæðu til föstu eða að sleppa öðrum lyfjum fyrir skjaldkirtilspróf sé best að fara eftir því. Farðu eftir fyrirmælunum sem þú fékkst, og ef engin eru, spurðu. Skammturinn er tekinn hvort sem er, bara seinna um morguninn.

Sama rökfræði gildir þegar mælt er magn lyfsins sjálfs í blóði, en ekki áhrif þess. Beiðnin ætti að segja hvenær taka á skammtinn miðað við blóðtöku; ef hún gerir það ekki, spurðu áður en þú gleypir töfluna.

Bíótín, járn og önnur fæðubótarefni

Fæðubótarefni eru ekki hlutlaus þótt þau fáist án lyfseðils. Bíótín er skýrasta dæmið: margar mælingar á rannsóknarstofu byggja á bíótíni, og of mikið bíótín í blóðinu getur truflað mæliaðferðina sjálfa, ekki líkamann.

Í bandarískri rannsókn tóku sex heilbrigðir fullorðnir 10 mg af bíótíni á dag, skammt sem er algengur í fæðubótarefnum, í eina viku. Níu af 23 bíótínháðum mælingum sem voru skoðaðar gáfu þá villandi niðurstöður, sumar of háar og aðrar of lágar. Meðal mælinganna voru skjaldkirtilshormón, kalkkirtilshormón og D-vítamín.

Járn er hitt algenga dæmið. Ef járn og ferritín eru mæld getur læknirinn beðið um 12 klukkustunda föstu og blóðtöku að morgni; spyrðu hvort þú eigir að gera hlé á járntöflum, og hve lengi.

Hvaða lyf geta haft áhrif á niðurstöður blóðprufu?

Mörg geta það, á ólíkan hátt, og þess vegna skiptir listinn sem þú kemur með meira máli en nokkur tafla. Nokkur dæmi af þessari síðu einni: sykursýkislyf breyta blóðsykrinum sjálfum, levótýroxín hækkar frítt T4 tímabundið eftir skammt, bíótín getur truflað mæliaðferðina, og getnaðarvarnarpillur og estrógenmeðferð geta haft áhrif á járngildi.

Ekkert af þessu gerir rannsóknina gagnslausa; það gerir samhengið nauðsynlegt. Niðurstöður rannsóknarstofa liggja að baki um 70% klínískra ákvarðana, svo niðurstaða sem lesin er án þess að vita hvað þú tekur getur leitt ákvörðun í ranga átt.

Hvað á að segja rannsóknarstofunni

Taktu með þér lista, eða mynd af lyfjapökkunum. Evrópskar ráðleggingar um blóðtöku úr bláæð telja undirbúning sjúklingsins hluta af gæðum sýnisins, og það sem þú tekur er hluti af þeim undirbúningi.

Ef þú hættir á einhverju upp á eigin spýtur áður en þú áttaðir þig, segðu frá því frekar en að fela það. Niðurstaða sem er lesin eins og þú hafir tekið lyfin, þegar þú gerðir það ekki, er verri en niðurstaða með athugasemd.

Og ef enginn gaf þér nein fyrirmæli ertu ekki ein/n um það: í könnun meðal fólks sem mætti í blóðprufu hafði meira en helmingur engar leiðbeiningar fengið. Það er eðlilegt að spyrja.