Hoe lang is een labformulier geldig?

Er is in Nederland geen landelijke termijn voor een labformulier. Hoe lang een aanvraag openstaat, bepalen de aanvrager, het lab en de praktijk zelf. Een paar voorbeelden laten zien hoe dat in de praktijk gaat.

Bij een huisartsenpraktijk in Waddinxveen staat op het labformulier een richtdatum, en blijft de aanvraag daarna nog ongeveer tien weken openstaan. Het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg legt uit dat de datum op het formulier de verwachte afnamedatum is, niet de datum van je afspraak met de arts. Het St. Antonius Ziekenhuis laat het formulier pas in de online omgeving Mijn Antonius zien als je binnen drie weken bloed moet prikken, en bij het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven kun je een prikafspraak tot drie maanden vooruit plannen.

Uitprinten is vaak niet meer nodig. Bij veel praktijken en ziekenhuizen staat de aanvraag digitaal klaar bij het lab, en neem je alleen je identiteitsbewijs mee. Weet je niet zeker of je aanvraag nog openstaat, bel dan de praktijk of het lab voordat je gaat. Zonder labformulier kun je alleen bij een particuliere aanbieder bloed laten onderzoeken, op eigen kosten.

Een labformulier is geen verwijsbrief

Wie zoekt op de geldigheid van een labformulier, komt vaak uit bij de verwijsbrief. Dat is iets anders: met een verwijsbrief ga je naar een medisch specialist. Voor die verwijsbrief bestaat wel een landelijke afspraak. Een schriftelijke verwijzing is één jaar geldig na de afgiftedatum; binnen dat jaar moet de eerste afspraak plaatsvinden. Zolang je daarna onder behandeling of controle blijft, blijft de verwijzing geldig. Is de wachttijd aantoonbaar langer dan een jaar, dan is er geen nieuwe verwijzing nodig.

Voor een labformulier van je huisarts geldt die regel niet. Dat formulier is een aanvraag aan het lab voor een bepaald moment, en daarvoor telt vooral of de vraag nog klopt.

Waardoor een aanvraag veroudert

De medische vraag. Een aanvraag die is geschreven voor een klacht van drie maanden geleden, was bedoeld om iets over dat moment te zeggen. Wie hem nu gebruikt, krijgt een juiste meting van een verouderde vraag. Onderzoekers die aanvraagpatronen bestuderen, beschrijven labuitslagen als iets met een houdbaarheid, waarna ze verouderd zijn en de test opnieuw moet; een ongebruikte aanvraag veroudert op dezelfde manier.

De timing. Aanvragen om iets te volgen, hebben hun eigen ritme. HbA1c, de suikerwaarde bij diabetes, laat het gemiddelde van ongeveer twee tot drie maanden zien. Te vroeg geprikt is de waarde nog niet veranderd, te laat geprikt verliest de reeks haar zin.

  1. De vraag is veranderdDe klacht waarvoor de aanvraag is geschreven, is weg, of er is een andere klacht bijgekomen.
  2. De timing klopt niet meerEen test die een behandeling na een vaste periode moest controleren, is nu ruim over die periode heen.
  3. Er is iets nieuws gebeurdEen nieuw medicijn, een nieuwe diagnose, een zwangerschap of een ziekenhuisopname kan de oorspronkelijke lijst de verkeerde lijst maken.
  4. De afspraak is verschovenIs je controle bij de arts verzet, dan verschuift de gewenste prikdatum mee. Vraag de praktijk of de poli wanneer je nu moet prikken.

Een labformulier dat je nog niet hebt gebruikt

Is het recent en is er niets veranderd, ga dan gewoon. Aan de balie stelt de medewerker vast wie je bent met een wettelijk identiteitsbewijs, zoals Star-shl dat voorschrijft, en vraagt of je je hebt voorbereid zoals de bepalingen vragen, bijvoorbeeld nuchter. De Europese aanbeveling voor bloedafname noemt het vaststellen van je identiteit een vaste eerste stap.

Zijn er maanden voorbij, of is er iets veranderd, stuur dan je praktijk een bericht voordat je gaat in plaats van erna. Een kort bericht is goedkoper dan bloedonderzoek dat de verkeerde vraag beantwoordt, en de aanvrager kan de aanvraag bevestigen, één bepaling aanpassen of een nieuwe aanvraag rechtstreeks naar het lab sturen.

Hoort de aanvraag bij een afspraak in het ziekenhuis, prik dan op tijd: het ETZ vraagt om een week vóór de afspraak met de arts te prikken, zodat de uitslag op tijd binnen is.

Controles die steeds terugkomen

Bij een chronische aandoening wordt je bloed vaak op vaste momenten gecontroleerd. Sommige labs werken daarvoor met een oproepdienst: Star-shl noemt een registratietarief voor wie in zo’n oproepdienst zit. De momenten staan dan in je behandelplan, en je krijgt een oproep of een nieuwe aanvraag als het weer tijd is.

Ook zo’n reeks hangt aan een reden. Stopt of verandert de behandeling die werd gevolgd, vraag dan of het schema mee moet veranderen.

Kan ik met mijn labformulier naar een ander lab?

Soms. Een digitale aanvraag staat meestal klaar bij één laboratorium of prikdienst, die van je huisarts of je ziekenhuis. Een papieren formulier wordt soms ook elders geaccepteerd: het Catharina Ziekenhuis neemt bijvoorbeeld geprinte formulieren van MáximaMC en Diagnostiek voor U aan. Vraag het vooraf bij het lab waar je wilt prikken, en controleer of je arts de uitslag dan ook rechtstreeks krijgt.

Voor een waarde die je vaker laat bepalen, is het handig om bij één lab te blijven. Referentiewaarden verschillen per laboratorium, omdat de meetmethoden verschillen. Een waarde kan er op de uitslag van een ander lab anders uitzien zonder dat er in jou iets veranderd is. De tarieven verschillen ook per lab, lees daarover meer bij de kosten van een bloedonderzoek.

De praktische regel

Hoe lang is een labformulier geldig? Zie een aanvraag als geldig zolang de reden waarvoor hij is geschreven nog jouw reden is. Die toets is bruikbaarder dan een aantal weken, en het is de toets die een huisarts toepast als je het vraagt.