العربية
繁體中文
Čeština
Nederlands
English
English
Suomi
Français
Deutsch
עברית
हिन्दी
Magyar
Bahasa Indonesia
Italiano
日本語
한국어
Polski
Português
Português
Русский
Srpski
Español
Español
Svenska
ไทย
TürkçeHướng dẫn 3 · phiếu kết quả trong tay
Giá trị tham chiếu là gì? Chữ H, L và khi nào thay đổi là thật
Hiểu kết quả xét nghiệm bắt đầu từ giá trị tham chiếu: chữ H, L và dấu sao nghĩa là gì, vì sao mỗi phòng xét nghiệm in một khoảng khác nhau, và nên làm gì với một chỉ số nằm ngoài khoảng.
Những con số chính
- 5/100
- người khỏe mạnh nằm ngoài khoảng tham chiếu ở một xét nghiệm bất kỳ[1]
- 120
- người khỏe mạnh, tối thiểu, đứng sau mỗi khoảng mà phòng xét nghiệm lập ra[1]
- 2/3
- người khỏe mạnh có ít nhất một chỉ số bị đánh dấu trên phiếu 20 xét nghiệm[1]
- 3/1.000
- xét nghiệm bị ảnh hưởng bởi lỗi, 62% trong số đó xảy ra trước khi phân tích[4]
Bắt đầu từ con số làm thay đổi cách nhìn
Cứ 100 người khỏe mạnh thì có khoảng 5 người nằm ngoài giá trị tham chiếu ở bất kỳ một xét nghiệm nào. Khoảng tham chiếu được xây dựng như vậy, đó không phải là lỗi của nó. Trên một phiếu dài, việc một người khỏe mạnh có ít nhất một chỉ số bị đánh dấu là chuyện dễ xảy ra hơn là không.
Mọi bài trong mục này đều xuất phát từ điều đó. Một dấu đánh dấu chỉ là một phép so sánh. Việc cần làm là xem phép so sánh cụ thể ấy có ý nghĩa với bạn hay không.
Khoảng tham chiếu được lập ra sao, và vì sao khoảng in trên phiếu của bạn mới là khoảng đúng
Để lập một khoảng, phòng xét nghiệm đo ít nhất 120 người khỏe mạnh cùng nhóm tuổi và giới tính bằng chính phương pháp của mình, rồi giữ lại dải chứa 95 trên 100 kết quả. Năm người còn lại ở ngoài dải cũng khỏe mạnh. Với một phiếu gồm 20 xét nghiệm, phép tính này khiến khoảng hai trên ba người khỏe mạnh có ít nhất một chỉ số bị đánh dấu.
Phương pháp, máy xét nghiệm và nhóm người tham chiếu thay đổi từ nơi này sang nơi khác, nên khoảng cũng thay đổi. Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương ghi huyết sắc tố bình thường ở nữ là 120–142 g/L, trong khi Vinmec ghi 12–16 g/dL, tức 120–160 g/L. Một nghiên cứu trên 418 người trưởng thành khỏe mạnh ở Đà Nẵng cũng cho thấy khoảng tham chiếu huyết học khác nhau theo giới và theo nhóm tuổi. Vì vậy, chỉ khoảng in ngay cạnh giá trị của bạn mới áp dụng cho bạn. Với một số chỉ số như đường huyết hay mỡ máu, bác sĩ còn dùng ngưỡng chẩn đoán theo hướng dẫn chuyên môn, vốn hoàn toàn không phải là khoảng tham chiếu.
Hai phiếu, hai ngày: khi nào thay đổi là thật?
Mỗi kết quả đều dao động một chút giữa hai lần xét nghiệm, kể cả khi không có gì thay đổi: cơ thể dao động quanh điểm cân bằng của riêng nó, và mỗi phép đo đều có một sai số nhỏ. Y học xét nghiệm có một công cụ cho đúng câu hỏi này, gọi là giá trị thay đổi tham chiếu: nó cho biết hai kết quả phải chênh nhau bao nhiêu thì mới khó còn là dao động bình thường.
Trên thực tế, hãy so sánh các phiếu của cùng một phòng xét nghiệm, lấy máu trong điều kiện tương tự, và nhìn chiều hướng qua nhiều lần chứ không chỉ một bước. Một giá trị bất ngờ đứng riêng lẻ thường được làm lại trước khi quyết định điều gì, một phần vì sai sót vẫn xảy ra: trong một nghiên cứu trên hơn 51.000 xét nghiệm bệnh viện, khoảng 3 trên 1.000 bị ảnh hưởng bởi một lỗi, và 62% số lỗi này xảy ra trước khi mẫu tới máy phân tích. Ở Việt Nam, kết quả chỉ được liên thông, công nhận giữa các cơ sở khi phòng xét nghiệm đã đạt mức chất lượng nhất định, theo Quyết định 3148/QĐ-BYT năm 2017.
Vì sao một dấu đánh dấu làm ta lo hơn mức cần thiết
Tùy phần mềm của phòng xét nghiệm, cùng một phép so sánh có thể hiện ra bằng chữ H hoặc L, chữ in đậm, dấu sao hay mũi tên; có phiếu không đánh dấu gì. Kết quả cũng ngày càng đến tay bạn trước buổi tái khám, qua trang tra cứu của bệnh viện hoặc Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID, nơi Bộ Y tế quy định có mục kết quả xét nghiệm.
Một tổng quan hệ thống gồm 39 nghiên cứu cho thấy người bệnh đánh giá cao việc xem kết quả sớm, nhưng khó nhất là các giá trị sát ngưỡng và việc biết khi nào cần tái khám. Một tổng quan khác gồm 18 nghiên cứu cho thấy đặt giá trị lên một thanh ngang cạnh khoảng tham chiếu giúp người đọc hiểu tốt hơn và ít muốn gọi bác sĩ hơn so với chỉ có con số. Vì thế các bài trong mục này đặt giá trị lên thanh, thay vì để một chữ cái quyết định, và báo cáo đầy đủ cũng làm như vậy.
Bốn câu hỏi
Lệch bao xa, lệch về phía nào, nằm cạnh chỉ số nào, và so với lần trước ra sao. Bốn câu hỏi này giải quyết phần lớn các phiếu, và không câu nào được trả lời bằng ký hiệu in ở cuối dòng.
Nếu phiếu kết quả đang ở trước mặt bạn, ô tải lên trên các trang này sẽ sắp xếp các chỉ số của chính bạn theo mức cần chú ý, dựa trên khoảng tham chiếu mà phòng xét nghiệm của bạn đã in.
- Lệch bao xa?Một giá trị vừa qua ngưỡng và một giá trị vượt xa ngưỡng mang cùng một ký hiệu. Khoảng cách mới chứa phần lớn thông tin.
- Lệch về phía nào?Cao và thấp không mang cùng một ý nghĩa với cùng một chỉ số, và có chỉ số chỉ đáng chú ý theo một chiều.
- Nằm cạnh chỉ số nào?Mỗi chỉ số được đọc cùng nhóm của nó: huyết sắc tố với MCV và ferritin, ALT với AST và GGT.
- So với lần trước?Một giá trị ổn định qua nhiều phiếu nói lên điều khác với một giá trị cứ trôi dần.
Các bài viết trong chuyên mục
Kết quả của chính bạn
Kết quả xét nghiệm máu của bạn, được giải thích từng dòng
Hãy tải phiếu kết quả xét nghiệm lên: chỉ trong vài phút, báo cáo đầy đủ sắp xếp từng chỉ số theo mức độ cần chú ý, so với khoảng tham chiếu do chính phòng xét nghiệm của bạn in ra, giải thích từng chỉ số và kết thúc bằng một kế hoạch hành động cùng các câu hỏi cho bác sĩ.
- Tên của bạn được xóa trước khi đọc
- Không bao giờ dùng để huấn luyện AI, không bao giờ bán lại
- Bạn có thể xóa một báo cáo, hoặc cả tài khoản, bất cứ lúc nào
PDF hoặc ảnh chụp · có thể tải lên nhiều tệp · Xem báo cáo mẫu
Nguồn tham khảo
Hướng dẫn lâm sàng, đồng thuận chuyên môn và nghiên cứu đã được bình duyệt. Mỗi con số trên trang này đều đến từ một trong số đó. Chúng tôi không trích dẫn bản thảo chưa bình duyệt.
- Tổng quan
Interpretating Normal Values and Reference Ranges for Laboratory Tests
- Tổng quan
Reference intervals: current status, recent developments and future considerations
- Tổng quan
- Nghiên cứu quan sát
Errors in a stat laboratory: types and frequencies 10 years later
- Tổng quan hệ thống
- Tổng quan hệ thống
- Thông tin của cơ sở y tế
- Thông tin của cơ sở y tế
- Nghiên cứu cắt ngang
- Văn bản quy phạm pháp luật
- Thông tin chính thức
Sổ sức khỏe điện tử tích hợp trên ứng dụng VNeID (Quyết định 1332/QĐ-BYT ngày 21/5/2024)